Nơi ra đời những thiết bị rà phá "thần chết"
Thứ hai, 24/06/2013 - 01:26 AM (GMT+7)
[+] Cỡ chữ: Mặc định
Công nhân đóng mới tàu tại Nhà máy X46 Hải quân.

40 năm trước đây, chiến công chống đế quốc Mỹ phong tỏa sông, biển miền bắc bằng thủy lôi và bom từ trường là một chiến công to lớn của quân - dân miền bắc nói chung và của Hải quân nhân dân Việt Nam nói riêng. Trong đó, có phần đóng góp quan trọng của những người lính kỹ thuật Hải quân, nhất là của cán bộ, chiến sĩ Nhà máy X46- nơi ra đời các thiết bị rà phá thủy lôi và bom từ trường của Mỹ.

Trước thất bại của chiến lược "Chiến tranh đặc biệt", đầu năm 1967, đế quốc Mỹ đẩy mạnh việc đánh phá bằng không quân và hải quân đối với miền bắc Việt Nam. Cùng với việc cho máy bay, tàu chiến đêm ngày đánh phá điên cuồng các mục tiêu trên đất liền, kẻ địch còn thả thủy lôi, bom từ trường xuống các bến cảng, cửa sông ven biển, các khu tập kết chuyển tải hàng hóa và các bến phà trên sông, biển miền bắc. Chúng thả nhiều đợt, mỗi đợt thực hiện theo một phương thức mới, kết hợp nhiều loại thủy lôi, bom mìn, có sự cải tiến và mức độ ngày càng nguy hiểm hơn. Ở Hải Phòng, đế quốc Mỹ thả hàng nghìn quả thủy lôi MK- 50 (loại thủy lôi cảm ứng từ), MK-52 (loại thủy lôi cảm ứng âm thanh) và bom từ trường DST-36..., hình thành những tuyến chướng ngại, nhằm cắt đứt hoàn toàn các tuyến giao thông thủy, bộ trên khắp các cửa sông, biển miền bắc. Ðây là những vũ khí của Mỹ mới được cải tiến và được xem như là "thần chết" trên sông, biển.

Tuy nhiên, việc công binh Hải quân Việt Nam tháo gỡ thành công thủy lôi và bom từ trường nguyên vẹn, đã cung cấp cho Viện Kỹ thuật quân sự nghiên cứu, tìm ra nguyên lý gây nổ, bẫy chống tháo gỡ trên bom từ trường (chốt an toàn), để từ đó tìm ra cách rà phá, vô hiệu hóa... Trong đó, Xưởng X56 Hải quân là đơn vị được giao nhiệm vụ mổ xẻ,  tìm hiểu tính năng, kỹ thuật và chỉ trong vòng 20 ngày, Xưởng đã vẽ được sơ đồ mạch điện, nguyên lý nổ của thủy lôi, chuyển cho Xưởng X46 Hải quân (nay là Nhà máy X46 Hải quân) nghiên cứu, sản xuất phương tiện rà phá "thần chết" của Mỹ.

Chủ nhiệm Chính trị Nhà máy X46 Thượng tá Nguyễn Mạnh Tuấn cho biết: Xưởng X46 khi đó là cơ sở kỹ thuật duy nhất của Hải quân được giao nhiệm vụ nghiên cứu, chế thử và sản xuất các thiết bị rà phá, trên cơ sở kết hợp đội ngũ cán bộ, nhà khoa học trong và ngoài quân đội. Từ nơi đây, cán bộ, kỹ sư, công nhân của xưởng đã cho ra đời nhiều thiết bị rà phá thủy lôi hiệu quả. Ông Nguyễn Trọng Bích và đội ngũ kỹ sư, kỹ thuật đơn vị là tác giả của những thiết bị ống phóng từ HT-5, HT-6, các phương tiện HDL-9 (chữ HDL là viết tắt của Hải quân diệt lôi), PÐ-67 và khung dây điện từ đặt trên bờ...

Tháng 9-1967, phương tiện HDL-9 đầu tiên được chế tạo và thử nghiệm thành công. Bằng thiết bị này, giúp công binh Hải quân rà phá thủy lôi và bom từ trường hiệu quả, an toàn. Song, phương tiện này còn nặng, cồng kềnh và chỉ rà phá nơi sóng gió nhỏ, dòng chảy yếu. Do vậy, cán bộ, chiến sĩ của xưởng lại lao vào nghiên cứu, cải tiến các thiết bị mới HT-5 và HT-6. Ðây là thiết bị phóng từ cơ động, kết cấu gọn nhẹ, dễ thao tác, dễ sử dụng, rà phá hiệu quả và an toàn với các loại thủy lôi, bom từ trường của địch thả ở khu vực trong sông, nơi cảng, bến... Cán bộ, chiến sĩ Xưởng X46 là người trực tiếp đi thực tế, hướng dẫn bộ đội công binh thao tác kỹ thuật, sử dụng thiết bị tại chiến trường. Các chiến sĩ Công binh Hải quân còn vận dụng lắp thiết bị HT-5 lên thuyền gỗ, xuồng cao-su... để rà phá thủy lôi, bom từ trường cả ở trên bờ và dưới nước.

Từ kết quả nghiên cứu, chế tạo các loại phương tiện, thiết bị rà phá của Xưởng X46, toàn bộ thiết kế, quy trình sản xuất này đã được cung cấp cho các đơn vị, nhà máy ngoài quân đội, của trung ương và các địa phương cùng sản xuất, kịp thời cung cấp trang bị cho các lực lượng, cả ba thứ quân cùng tham gia rà phá thủy lôi, bom từ trường của đế quốc Mỹ trong đợt phong tỏa lần thứ nhất (1967-1968) và đợt phong tỏa lần hai (1972-1973)... Nhờ các thiết bị, phương tiện do Hải quân thiết kế, chế tạo hoặc do các cơ quan, đơn vị trong và ngoài quân đội chế tạo theo hướng dẫn của Hải quân, mà quân và dân ta đã giành thắng lợi trong cuộc chiến đấu chống phong tỏa bằng thủy lôi, bom từ trường của đế quốc Mỹ trên sông, biển miền bắc. Trong cả hai thời kỳ chống phong tỏa, các lực lượng của ta đã rà phá được 13.346 quả thủy lôi, bom từ trường. Trong đó, riêng lực lượng Công binh Hải quân đã rà phá được 2.398 quả, góp phần khai thông luồng lạch, bảo đảm giao thông và nhất là phục vụ cho quân và dân ta đánh thắng chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ ở miền bắc, chi viện kịp thời sức người, sức của cho tiền tuyến lớn miền nam.

Những truyền thống vẻ vang của Xưởng X46 năm xưa vẫn được các thế hệ cán bộ, chiến sĩ, công nhân viên quốc phòng của Nhà máy X46 gìn giữ và phát huy. Hiện nay, Nhà máy X46 Hải quân là đơn vị đầu tiên đóng mới thành công tàu chiến hiện đại, có tính cơ động cao, hỏa lực mạnh, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của các đơn vị Hải quân. Những sản phẩm của nhà máy là tàu phóng lôi, tàu pháo, các tàu được trang bị vũ khí, khí tài hiện đại và các tàu phục vụ cứu nạn, cứu hộ... Nhà máy đang tập trung mọi nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ giai đoạn 1 dự án "Hiện đại hóa công nghệ, tăng năng lực sửa chữa tàu quân sự".

Bài và ảnh: NGÔ QUANG DŨNG