Cải thiện năng lực thể chế của các địa phương

Thứ Sáu, 14/04/2017, 15:45:39
 Font Size:     |        Print
 

Trận lũ lớn cuối tháng 7-2015 đổ ập xuống làm gần 100 ngôi nhà thuộc tổ 1, 2 (khu 4, Mông Dương, Cẩm Phả, Quảng Ninh) bị ngập sâu trong bùn.

Làm cách nào để giải quyết những bất cập trong năng lực thể chế thích ứng với biến đổi khí hậu (BĐKH) cấp địa phương? TS Bạch Tân Sinh, Phó Giám đốc Phụ trách Trung tâm Hợp tác nghiên cứu Chính sách Khoa học và Công nghệ (Viện Chiến lược và Chính sách KH&CN, Bộ Khoa học và Công nghệ), trả lời phỏng vấn báo Nhân Dân cuối tuần.

- Nhìn nhận của ông về những bất cập trong ứng phó với BĐKH ở các đô thị nước ta hiện nay ra sao?

- Ngoài những tác động đến KT-XH và môi trường của BĐKH và tính dễ bị tổn thương của một số ngành, nhóm xã hội bị tác động bởi các biến động mang tính cực đoan và không dự đoán được của BĐKH, tôi cho rằng bất cập lớn hiện nay là năng lực thể chế thích ứng với BĐKH cấp địa phương (thành phố) còn hạn chế từ một số khía cạnh sau. Thứ nhất, ngân sách đầu tư cho hoạt động ứng phó ở nhiều địa phương chưa được thỏa đáng. Thứ hai, trang bị kiến thức và hiểu biết về thiên tai và BĐKH cũng như các giải pháp thích ứng và lựa chọn sinh kế cho người dân chưa được đầy đủ. Trong khi năng lực thể chế - các tổ chức và cơ chế phối hợp, chính sách hỗ trợ tăng cường khả năng thích ứng, chính sách xã hội hỗ trợ sinh kế và hỗ trợ sau thiên tai cho người dân, cũng như hiệu quả thực hiện chính sách từ cấp chính quyền đô thị còn hạn chế.

- Như ông cho biết, một trong những bất cập hiện nay là hạn chế về năng lực thể chế của địa phương. Xin ông nói rõ hơn về vấn đề này?

- Bất cập hiện nay về hạn chế năng lực thể chế của địa phương đó là chúng ta không lập và cũng không thể lập kế hoạch cho BĐKH, vì BĐKH xảy ra ngoài ý muốn của con người. Chúng ta chỉ có thể lập được kế hoạch chống chịu với khí hậu, tăng khả năng thích ứng với BĐKH để giảm thiểu rủi ro về kinh tế và xã hội bởi sự biến đổi của khí hậu.

Năng lực thể chế của địa phương về lập kế hoạch chống chịu/ thích ứng với BĐKH hạn chế thể hiện ở một số khía cạnh cụ thể sau đây. Thứ nhất, hiện chưa có những cơ chế, quy định cụ thể cho việc lồng ghép BĐKH vào trong quá trình quy hoạch phát triển KT-XH nói chung và quy hoạch đô thị nói riêng. Thứ hai, chính quyền địa phương phải cân nhắc giữa nhu cầu phát triển KT-XH trước mắt với nhu cầu giảm thiểu rủi ro liên quan đến các quyết định đầu tư trong tương lai. Chẳng hạn như rủi ro về ngập lụt, khi một chính quyền đô thị quyết định khu vực đầu tư vào vùng thoát lũ hoặc vùng đất ngập nước có nhiệm vụ chứa nước trong một thời điểm nhất định. Thứ ba, năng lực đánh giá tác động của BĐKH đến các ngành cũng như tính dễ bị tổn thương của một số ngành, nhóm xã hội bị tác động bởi BĐKH, từ đó lồng ghép các định hướng ưu tiên trong chống chịu/thích ứng với BĐKH vào quy hoạch đô thị còn hạn chế. Thứ tư, năng lực lôi kéo các bên liên quan đặc biệt khu vực doanh nghiệp và xã hội dân sự trong quá trình hoạch định kế hoạch thích ứng với BĐKH cũng còn yếu. Tôi lấy thí dụ, bài học ở thành phố Quy Nhơn (Bình Định), có khu vực xây dựng trường học đã chặn dòng thoát lũ, nên khi lũ về, nước không có lối thoát đã gây ngập úng trên diện rộng.

- Vậy theo ông, phía các chính quyền đô thị cần có những giải pháp gì để nâng cao năng lực thể chế cũng như thích ứng với BĐKH?

- Giải pháp trước hết, khắc phục được những hạn chế nói trên, đó là nâng cao nhận thức về nhu cầu lồng ghép BĐKH vào trong quá trình quy hoạch phát triển KT-XH nói chung, đô thị nói riêng, và phải được thể chế hóa bằng luật, nghị định. Điều này đòi hỏi cần xây dựng năng lực lôi kéo các bên liên quan đặc biệt khu vực doanh nghiệp và xã hội dân sự trong quá trình hoạch định kế hoạch thích ứng với BĐKH, kêu gọi đầu tư vào các mục tiêu bền vững và ứng phó với BĐKH.

Tiếp đến cần tăng cường kiến thức và hiểu biết về những rủi ro liên quan đến BĐKH của các cấp chính quyền đô thị và cộng đồng. Xây dựng năng lực chuyên môn về thích ứng với BĐKH cho các cơ quan quản lý nhà nước địa phương, tổ chức xã hội dân sự và doanh nghiệp. Phải đặt con người là trung tâm của phát triển, tăng cường khả năng chống chịu của họ trước tác động của BĐKH.

- Trân trọng cảm ơn TS Bạch Tân Sinh!

NAM KHÁNH (Thực hiện)

Chia sẻ