Để không chỉ là chuyện “đánh trống bỏ dùi”...

Chủ Nhật, 16/04/2017, 15:07:35
 Font Size:     |        Print
 

Du khách quốc tế xem biểu diễn trích đoạn Nghêu Sò Ốc Hến (NH Tuồng Việt Nam).

Sự gắn kết giữa nghệ thuật với du lịch, dù đã được nhắc đến từ hơn 10 năm nay, vẫn vô cùng lỏng lẻo. Nhiều giải pháp đã được đề cập, nhiều chương trình đã được khởi động, nhưng dường như mọi chuyện vẫn trong tình trạng “đánh trống bỏ dùi”...

Vẫn phải “tự thân vận động”

Ở Việt Nam, trên thực tế, các nhà kinh doanh sân khấu du lịch đều đang trong tình trạng “tự thân vận động”. Họ đang phải ngụp lặn với những cơn sóng lớn từ vấn đề tài chính, tổ chức nhân sự, xây dựng cơ sở hạ tầng… Ban điều hành của các đơn vị này vừa phải tư duy để tạo ra những chương trình hấp dẫn, vừa phải chạy đôn chạy đáo tìm mặt bằng cho việc biểu diễn, và thu hút khán giả đến rạp… Cùng một lúc phải lo lắng nhiều thứ, trong khi nguồn vốn lại có giới hạn nên nhiều trường hợp các nhà đầu tư đã bị hụt hơi, không thể đầu tư mức kinh phí đúng với ý tưởng sáng tạo hoặc để sản xuất ra một chương trình đạt chất lượng. Đã có nhiều nhà hát công lập của miền bắc cũng như các đoàn nghệ thuật xã hội hóa của miền nam liên tiếp cho ra mắt các chương trình nghệ thuật nhằm khai thác phục vụ du lịch và đa phần những chương trình đó đều rơi vào tình trạng dở dang…

Cụ thể như ở TP Hồ Chí Minh, sau khi chương trình Hồn Việt vận hành được một năm, bà bầu Linh Huyền đã kêu gọi Quỹ đầu tư tài chính Dragon Capital tiếp sức. Tuy nhiên, do không kham nổi chi phí thuê mặt bằng và tiền thù lao diễn viên, trong khi lượng vé bán ra lại không đạt chỉ tiêu nên chị đã quyết định rút về sân khấu IDECAF. Ông bầu Huỳnh Anh Tuấn cũng không thể chịu đựng thua lỗ thêm nữa, đành tạm đóng cửa nhà hát (NH) Nón Lá và chỉ tập trung vào NH Rồng Vàng. Ở Hà Nội cũng có nhiều nhà hát xây dựng chương trình nghệ thuật du lịch như NH Tuổi Trẻ có chương trình Hương đất, NH Cải lương Việt Nam có Điểm hẹn đờn ca tài tử, Cải lương Khoảng trời phương nam… cũng chỉ cố được một, hai năm rồi lại không hoạt động được.

Nhìn ngược lại thời gian, ngay từ năm 2008, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức hai cuộc gặp mặt giữa lãnh đạo, nghệ sĩ của 12 nhà hát trung ương với gần 100 doanh nghiệp lữ hành, khách sạn 3-5 sao trên địa bàn Hà Nội nhằm tạo cơ hội trong việc hợp tác giữa các đơn vị du lịch với các nhà hát, vừa để bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, thu hút khán giả, vừa tạo thêm sản phẩm du lịch. Sau gần 10 năm, hai ngành này vẫn chưa thật sự “bắt tay” chặt chẽ để đạt hiệu quả như mong muốn?

Cần thay đổi ngay từ tư duy làm nghệ thuật

Khi được hỏi về các chương trình nghệ thuật phục vụ khách du lịch hiện nay, nhiều đại diện của các công ty lữ hành, người hướng dẫn du lịch đã nêu ra rất nhiều những lý do khiến du lịch không mấy mặn mà với nghệ thuật, trong đó, nguyên nhân chính là chất lượng chương trình, thời lượng, cách lựa chọn tiết mục xem ra còn chưa phù hợp với nhu cầu của khách quốc tế.

Phụ trách NH Múa rối Thăng Long, một điểm dừng chân ăn khách nhất của nghệ thuật hiện nay tại Thủ đô Hà Nội, NSND Nguyễn Hoàng Tuấn chia sẻ: “Tôi cho rằng muốn nghệ thuật, đặc biệt là truyền thống, thu hút khách du lịch thì cần phải có một địa điểm ở trung tâm nằm trong quần thể các tour du lịch ở Hà Nội giống như NH Múa rối Thăng Long. Điều thứ hai mà tôi thấy các đồng nghiệp cần quan tâm hơn đó là làm sao rút ngắn độ dài cũng như thoại trong các chương trình phục vụ khách du lịch. Những tuồng tích của tuồng truyền thống rất hay nhưng nếu chúng ta cứ giữ nguyên sẽ rất khó để dịch cho khách quốc tế hiểu các tuồng tích từ các trích đoạn”. NSND Nguyễn Hoàng Tuấn cho rằng các chương trình nghệ thuật truyền thống, như tuồng, cần có sự mạnh dạn thay đổi hình thức và kết cấu chương trình, thí dụ như trong khoảng thời gian 40 phút, nên chọn lọc 1, 2 trích đoạn thật kiệm lời và dễ hiểu, kèm theo là màn giới thiệu các vũ đạo, trang phục, giới thiệu về cách hóa trang mặt nạ tuồng theo tính cách nhân vật... sẽ hấp dẫn hơn với khán giả quốc tế.

Qua trao đổi với nhiều công ty lữ hành du lịch thì họ rất muốn có một trung tâm nghệ thuật biểu diễn tập hợp nhiều loại hình nghệ thuật để tiện cho việc đi lại của du khách quốc tế chứ không thể muốn xem múa rối thì phải ngược lên NH Múa rối Trung ương ở tận đường Trường Chinh, muốn xem chèo lại về Rạp Kim Mã... Cách đây gần chục năm, Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam cũng đã từng xây dựng đề án thành lập Trung tâm biểu diễn nghệ thuật quốc gia với quy mô khoảng 30.000 - 40.000 m2 bên cạnh Trung tâm Hội nghị Quốc gia Mỹ Đình. Cụm công trình bao gồm nhiều khu vực như biểu diễn các loại hình nghệ thuật truyền thống như tuồng, chèo, cải lương... và một số hạng mục bổ trợ như bảo tàng sân khấu, khu vui chơi giải trí, thư viện, nhà khách, nhà dịch vụ... nhưng rốt cuộc thì đề án cũng chỉ nằm trên giấy...

Còn vô số những bất cập đặt ra như các nhà hát, các đơn vị nghệ thuật vẫn còn chưa biết cách làm sao để quảng bá nghệ thuật của mình một cách có hiệu quả, chưa biết chắt lọc và mạnh dạn thay đổi để chương trình, tiết mục của mình phù hợp với nhu cầu của khách du lịch... Việc đa dạng hóa các chương trình nghệ thuật phục vụ du khách nước ngoài là điều cần thiết. Chỉ có điều, nếu đã chọn cho mình một hướng đi cụ thể, các đơn vị nghệ thuật cần xây dựng các chương trình cho đến đầu đến đũa, tránh nửa vời gây nhiều lãng phí trong công sức và tiền bạc. Nhìn về phía ngành du lịch, cũng rất cần có một cơ chế phối hợp chặt chẽ hơn với các đơn vị nghệ thuật để làm sao khách quốc tế đến Việt Nam không những được hưởng những tour du lịch chất lượng và đặc biệt là thưởng thức những chương trình nghệ thuật hay, đặc sắc.

TRỌNG HOÀNG

Chia sẻ