Phát triển giáo dục ở vùng cao Lào Cai
Thứ ba, 15/05/2007 - 11:30 AM (GMT+7)
[+] Cỡ chữ: Mặc định
Giáo viên Trường PTDT nội trú Lào Cai hướng dẫn học sinh về cấu tạo và sử dụng nguồn điện qua ổn áp.

Vượt qua khó khăn

Ðến Lào Cai, hôm nay, chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng trước những đổi thay trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo ở tỉnh vùng cao này. Ngay cả ở những làng bản cao chót vót vẫn dễ nhận thấy những ngôi trường đẹp đẽ, khang trang vừa xây  xong.

Từ trung tâm huyện Bát Xát, theo chân anh Ðặng Văn Bình, Chánh văn phòng Sở Giáo dục và Ðào tạo, vượt qua chặng đường hơn 70 km với không ít suối sâu, vực cao, chúng tôi mới tới được xã Y Tý. Ðây là một trong những xã điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn vào bậc nhất của tỉnh Lào Cai. Mười năm trước, sự học ở đây nhọc nhằn không kể xiết. Vậy mà bây giờ, các cháu đến tuổi đi học đều được đến lớp học, trong điều kiện khá thuận lợi.

Gặp chúng tôi, cả đồng chí Ly Giờ Luy, Bí thư Ðảng ủy và  đồng chí Vàng A Sử, Chủ tịch UBND xã Y Tý đều chỉ tay vào ngôi trường hai tầng khang trang, quét vôi mầu vàng phía chân đồi, cho biết: Người dân của 15 thôn bản trong xã thật sự mãn nguyện khi con em mình được học hành trong ngôi trường đẹp, có thầy giáo, cô giáo dạy dỗ chu đáo. Chỉ vài năm trước thôi, làm sao trẻ con của bản Nhìu Cồ San, Tà Di Thàn, Choản Thèn, Mò Pú Chải... dám mơ ước được ngồi học trong phòng học xây bằng gạch này.

Lại nhớ lần trước chúng tôi lên đây, ông Trần Nguyên lúc đó  là Phó Chủ tịch UBND tỉnh, nay là Chủ tịch Hội Khuyến học tỉnh bộc bạch: "Ở các huyện, trước đây, chỉ nói riêng về hệ thống trường học, phòng học không thôi, cũng thấy nan giải. Ở huyện Bắc Hà lúc tôi công tác, không có lấy một ngôi trường cao tầng, khá nhất cũng chỉ là một trường học cấp bốn ở thị trấn huyện. Vậy mà giờ phần lớn các xã đã có trường học cao tầng, khang trang đẹp đẽ".

Nhìn những thành tựu bây giờ, mới thấy giá trị của mồ hôi, công sức của đồng bào các dân tộc nơi đây và sự đầu tư của Nhà nước, sự hỗ trợ tích cực của nhiều ngành, nhiều cấp, nhiều tổ chức và cá nhân cho giáo dục vùng cao.

Lào Cai vốn là tỉnh có địa hình phức tạp, núi non hiểm trở, đi lại khó khăn. Nhưng không vì thế mà bó tay. Ðược sự hỗ trợ từ các dự án, chương trình kiên cố hóa trường học, sự góp sức, góp lực của các tầng lớp nhân dân, bức tranh giáo dục và đào tạo của Lào Cai ngày càng sáng sủa hơn.

Giám đốc Sở Giáo dục và Ðào tạo tỉnh Lào Cai Trịnh Kim Minh báo tin vui: Hiện nay, tất cả các xã, phường, thị trấn trong tỉnh có trường mầm non, tiểu học, THCS. Mỗi huyện có ít nhất hai trường THPT. Tỷ lệ huy động trẻ em ra lớp đạt cao. Năm học 2006-2007, tỷ lệ trẻ năm tuổi vào mẫu giáo đạt 99,1%, sáu tuổi vào lớp 1 đạt 99,69%. Năm 2000, Lào Cai đạt chuẩn quốc gia về phổ cập giáo dục tiểu học chống mù chữ; năm 2005, đạt chuẩn quốc gia về phổ cập giáo dục đúng độ tuổi. Giáo dục vùng dân tộc thiểu số, vùng khó khăn phát triển mạnh. Theo kế hoạch, năm nay, tỉnh phấn đấu đạt chuẩn phổ cập giáo dục THCS; cơ sở vật chất hướng tới đạt yêu cầu, đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông và từng bước chuẩn hóa, kiên cố hóa, hiện đại hóa hệ thống trường lớp. Cả tỉnh có hơn bảy nghìn phòng học thì năm nghìn phòng học đã được kiên cố hóa. Tỷ lệ học sinh học hai buổi/ngày đạt cao. Ðến thời điểm này, Lào Cai có 50 trường đạt chuẩn quốc gia. Ðội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục ngày càng được củng cố, tăng cường theo hướng đủ về số lượng, chuẩn về chất lượng. Chất lượng giáo dục cũng có bước chuyển biến đáng kể, nhất là ở vùng cao, vùng khó khăn.

Hướng đến mục tiêu mới

Không phải ngẫu nhiên mà tỉnh Lào Cai sớm xây dựng cho mình Ðề án phát triển giáo dục giai đoạn 2006-2010, với những mục tiêu cụ thể và thiết thực. Là tỉnh vùng núi cao, giao thông đi lại khó khăn, trình độ dân trí chưa cao, Lào Cai chủ trương đẩy nhanh tiến độ phát triển giáo dục và đào tạo theo hướng củng cố, phát triển, đa dạng hóa các loại hình trường lớp, phát triển mạnh hệ thống trường lớp dân tộc bán trú, quy mô giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên. Ngoài ra, bảo đảm đạt chuẩn vững chắc và nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục tiểu học, chống mù chữ và phổ cập giáo dục THCS.

Thực tế cho thấy, cũng như các địa phương vùng núi cao khác, để đạt mục tiêu nói trên và tiếp tục giải bài toán khó về phát triển giáo dục và đào tạo ở Lào Cai, cần có sự kiên trì và sáng tạo. Theo Giám đốc Sở Giáo dục và Ðào tạo Trịnh Kim Minh thì, giáo dục Lào Cai có được thành quả như hôm nay là nhờ sự đầu tư nhiều tiền của, công sức của nhân dân, trí tuệ của cấp ủy, chính quyền và nhất là tâm huyết của những người thầy.

Có lần, một đồng nghiệp nhận xét: Không chạy theo thành tích, giáo dục và đào tạo Lào Cai đang đi những bước vững chắc. Và cũng từ kinh nghiệm thực tế của Lào Cai, có thể nói, để tạo được những chuyển biến cơ bản về giáo dục vùng cao, cần triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp dưới sự lãnh đạo thống nhất của cấp ủy, chính quyền các cấp. Trong đó, việc phát triển hệ thống trường nội trú dân nuôi là giải pháp quan trọng, phù hợp và hiệu quả nhất. Nhờ có hệ thống trường lớp theo mô hình này mà nhận thức của đồng bào dân tộc có chuyển biến rõ rệt, cấp ủy chính quyền các xã vùng cao tích cực vào cuộc, cùng chăm lo việc học hành của con em.

Nhờ giải pháp này, Lào Cai giải quyết được cơ bản tình trạng học sinh bỏ học và đi học không đều, đồng thời ngành giáo dục và đào tạo có điều kiện triển khai các hoạt động nâng cao chất lượng giáo dục. Có thể lấy một thí dụ là xã Thào Chư Phìn (huyện Si Ma Cai) nơi 100% bà con là đồng bào dân tộc Mông sinh sống, nhưng nhờ có trường lớp nội trú dân nuôi mà tất cả học sinh đến tuổi đều được đi học. Năm 1991, xã này còn là xã "trắng" về giáo dục, vậy mà đến năm 2005 đã đạt chuẩn phổ cập giáo dục đúng độ tuổi và đạt chuẩn phổ cập giáo dục THCS. Nhưng, theo phản ánh của nhiều địa phương vùng cao khác, để tổ chức mô hình dạy và học này một cách hiệu quả, cần giải quyết một số vướng mắc như: làm nhà ở, chế độ hỗ trợ học sinh, chế độ, chính sách cho người dạy, người nuôi dưỡng... Hiện nay, việc dạy buổi thứ hai và quản lý học sinh nội trú đều do giáo viên tự nguyện làm và chưa được hưởng khoản phụ cấp nào.

Nghị quyết Ðại hội Ðảng bộ tỉnh Lào Cai khóa 13 cũng như Ðề án phát triển giáo dục giai đoạn 2006-2010 của tỉnh xác định: Trong năm 2007 này, đạt chuẩn phổ cập giáo dục THCS. Ðể đạt mục tiêu này, ngành giáo dục và đào tạo tỉnh cũng xác định lộ trình thực hiện  hằng năm đối với từng xã trên cơ sở bảo đảm yêu cầu về chất lượng phổ cập và độ bền vững. Theo đó, năm 2006, Lào Cai có 121 trong số 164 xã đạt chuẩn phổ cập giáo dục THCS và từ nay đến cuối năm, tất cả các xã  trong tỉnh đều đạt chuẩn phổ cập giáo dục cấp học này. Theo tính toán, các năm sau, tỉnh tiếp tục duy trì vững chắc và nâng cao mức độ, chất lượng đạt chuẩn. Giải pháp cho vấn đề này khá nhiều, nhưng quan trọng và cơ bản nhất là giải quyết tốt hệ thống, mạng lưới trường lớp học; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, giáo viên; nhất là số giáo viên "cắm" bản.

Một trong những vấn đề khác, khá bức xúc hiện nay ở nhiều địa phương nói chung cũng như ở Lào Cai nói riêng, là tỷ lệ học sinh yếu kém hằng năm còn cao, tình trạng học sinh "ngồi nhầm lớp" khá phổ biến. Ngành giáo dục và đào tạo tỉnh đã cố gắng giải quyết, tuy nhiên việc không dễ chút nào. Theo điều tra mới nhất, năm học này, toàn tỉnh có gần bốn nghìn học sinh tiểu học, THCS thuộc diện "ngồi nhầm lớp".

Ðể khắc phục và nâng cao chất lượng đối tượng học sinh đặc biệt này, thời gian tới, ngành thực hiện hệ thống các giải pháp như: Tăng thời lượng dạy học, dạy học sát đến từng đối tượng học sinh; trong đó động viên tâm huyết và trí tuệ của đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên, sự đồng lòng, giúp sức của chính quyền và nhân dân địa phương. Nhiều giáo viên nơi đây đã không tính đến chuyện nghỉ hè, nghỉ Tết, ở lại kèm cặp dạy thêm, nhằm bổ sung, nâng cao kiến thức cho học sinh, mà không nhận tiền thù lao. Ðồng bào dân tộc vùng cao, với ước mong "muốn con hay chữ", vẫn tiếp tục gùi sắn, gạo xuống trường nội trú nuôi con ăn học.

Nhưng chúng tôi vẫn suy nghĩ về câu nói của Giám đốc Trịnh Kim Minh rằng: Sự nghiệp giáo dục và đào tạo nói chung và nâng cao chất lượng giáo dục nói riêng không thể chỉ dựa mãi vào lòng tốt của những con người ấy. Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ kịp thời. Chúng tôi cố gắng để sự nghiệp giáo dục và đào tạo Lào Cai trong thời gian không xa tiến kịp vùng xuôi.

Chia tay Lào Cai trong chiều vàng ruộm. Nơi chân núi, nhìn từng tốp học sinh con em đồng bào dân tộc Mông nét mặt hân hoan, phấn khởi về nhà sau buổi tan trường, chúng tôi tin rằng giáo dục và đào tạo ở Lào Cai sẽ phát triển không ngừng, trở thành điểm sáng trong sự nghiệp trồng người nơi biên giới phía bắc Tổ quốc.

PHAN HÀ


border=