Giải quyết tố cáo, thông tin phản ánh về tham nhũng

Còn nhiều khó khăn, vướng mắc

Thứ Bảy, 25/03/2017, 12:35:52
 Font Size:     |        Print
 

Người dân đến trình bày đơn thư kiến nghị tại Ban Tiếp công dân TP Hạ Long (Quảng Ninh). Ảnh | Hoàng Quỳnh

Trong tổng thể các giải pháp phòng chống tham nhũng (PCTN) thì việc tiếp nhận, giải quyết tố cáo, thông tin phản ánh về tham nhũng là một giải pháp cơ bản. Trong mười năm thi hành Luật Phòng, chống tham nhũng, qua giải quyết 86.463 vụ việc tố cáo về tham nhũng thuộc thẩm quyền đã chuyển cơ quan điều tra 653 vụ việc với 1.172 người có dấu hiệu tội phạm tham nhũng. Tuy nhiên, hiệu quả của việc tiếp nhận, giải quyết tố cáo, thông tin phản ánh về tham nhũng còn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu đặt ra, nhất là còn nhiều bất cập cần giải quyết.

Vướng mắc trong cơ chế

Pháp luật hiện nay chỉ cho phép việc cung cấp thông tin về tham nhũng qua hình thức tố cáo gồm tố cáo trực tiếp, gửi đơn, qua điện thoại, qua mạng điện tử. Trong đơn tố cáo phải ghi rõ họ, tên, địa chỉ của người tố cáo (NTC), nội dung tố cáo; nếu NTC đến tố cáo trực tiếp thì người tiếp nhận phải hướng dẫn hoặc ghi lại việc tố cáo bằng văn bản và cũng phải ghi rõ họ, tên, địa chỉ của NTC. Có quy định mở đối với những tố cáo không rõ họ, tên, địa chỉ NTC nhưng nội dung tố cáo rõ ràng, bằng chứng cụ thể, có cơ sở để thẩm tra, xác minh thì các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền nghiên cứu, tham khảo thông tin được cung cấp để phục vụ công tác PCTN, nhưng vận dụng quy định này gặp nhiều khó khăn, khó kiểm soát bởi việc thực hiện phụ thuộc rất lớn vào tinh thần trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp của cán bộ tiếp nhận, xử lý. Việc tố cáo tham nhũng qua điện thoại hay qua mạng điện tử chưa có quy định hướng dẫn cụ thể để giải quyết. Thông tư 07/2014/TT-TTCP của Thanh tra Chính phủ quy định quy trình xử lý đơn khiếu nại, đơn tố cáo, đơn kiến nghị, phản ánh có mở ra hai hình thức: bên cạnh đơn tố cáo là đơn kiến nghị, phản ánh. Đơn này không phải ghi danh tính NTC nhưng chưa có các quy định cụ thể về thời hạn, thời hiệu, trình tự, thủ tục... cho nên người dân cũng như cơ quan có thẩm quyền thiếu căn cứ cụ thể để thực hiện.

Bất cập trên thực tế

Cho đến nay các thông tin về tham nhũng mà tổ chức, cá nhân nắm được chưa được cơ quan có thẩm quyền khai thác một cách hiệu quả. Nhiều người vẫn còn e ngại tố cáo tham nhũng vì sợ đụng chạm với cơ quan pháp luật, sợ bị đe dọa, bị trù dập khi thông tin cá nhân bị lộ, nhất là trước tình trạng khả năng bảo mật thông tin cũng như bảo vệ người cung cấp thông tin hiện nay còn rất yếu. Căn nguyên do cơ quan, tổ chức tiếp nhận, xử lý đơn thư và giải quyết tố cáo gồm nhiều bộ phận khác nhau và thường có mối quan hệ công tác với người bị tố cáo cho nên dễ lộ thông tin; NTC thường gửi đơn đến nhiều cơ quan khác nhau cho nên khó bảo đảm bí mật thông tin; một số trường hợp cơ quan báo chí cũng đăng tải công khai tên NTC hoặc cơ quan giải quyết tố cáo không tuân thủ quy trình giải quyết cho nên vô ý làm lộ tên NTC. Đơn cử, tại tỉnh Bình Thuận có trường hợp Chủ tịch UBND cấp xã khi tiếp nhận và thụ lý giải quyết đơn tố cáo thực hiện chưa đúng các bước theo trình tự giải quyết tố cáo, làm lộ danh tính NTC, đã phải tổ chức kiểm điểm rút kinh nghiệm và xin lỗi NTC. Ông Phạm Anh Tuấn, nguyên Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương từng nhận xét: Không ít trường hợp thông tin của NTC tham nhũng bị lộ và họ phải đối mặt với việc bị trù dập, hành hung, bị đồng nghiệp xa lánh. Điều này làm cho dư luận càng trở nên lo ngại và khiến họ không dám lên tiếng đấu tranh với tham nhũng. Trên thực tế cơ chế chưa đồng bộ cho nên việc bảo vệ NTC không phải là chuyện dễ. Hành vi trả thù, trù dập thường rất tinh vi, nếu không có biện pháp hữu hiệu bảo vệ cũng làm cho NTC tham nhũng nản lòng.

Bên cạnh đó, nhiều người có tinh thần đấu tranh rất dũng cảm nhưng họ quá chán nản vì kết quả xử lý không đi đến đâu. Nguyên Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng từng đề cập trong một phiên thảo luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về công tác PCTN: Người dân nào mà không muốn đấu tranh PCTN, hay vấn đề là người ta chán rồi? Người ta đấu tranh mãi, góp ý mãi, đưa lên báo mãi nhưng không có tác dụng gì... Nhiều trường hợp từng được báo chí phản ánh như năm 2000, ông Ngô Văn Doãn tố giác sai phạm của PMU HH2 liên quan đến dự án cảng nước sâu Cái Lân đã bị buộc thôi việc vì tự ý nghỉ làm, trong khi ông Doãn khẳng định với báo chí ông không được phân công nhiệm vụ mặc dù vẫn đi làm. Ông Lương Xuân Lưu ở quận Hải An (Hải Phòng) nhiều lần làm đơn tố cáo các sai phạm về đất đai của cán bộ địa phương, năm 2008 bị đối tượng “xã hội đen” dùng hung khí chém trọng thương, mất 21% sức khỏe. Năm 2009, khi Văn phòng Ban Chỉ đạo T.Ư về PCTN tổ chức buổi lễ vinh danh 88 công dân tiêu biểu chống tham nhũng, hầu hết trong số họ đều nói từng bị trù dập, đe dọa. Dư luận cũng từng bức xúc với số tiền thưởng 320.000 đồng của chị Hoàng Thị Nguyệt, Khuất Thị Định và Phan Thị Nam Đông, những người tố cáo tham nhũng tại Bệnh viện Đa khoa Hoài Đức (Hà Nội). Tất nhiên, tiền khen thưởng không phải là mục đích của NTC nhưng cũng cần hợp lý.

Thời gian qua, Cục Chống tham nhũng, Thanh tra Chính phủ cũng như một số cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiến hành công khai đường dây nóng tiếp nhận các phản ánh về tham nhũng. Các thông tin phản ánh nhận được tương đối lớn, toàn diện trên các lĩnh vực nhưng chủ yếu vẫn là đất đai, khoáng sản; thuế, ngân hàng, tài chính, công tác cán bộ; hành vi có dấu hiệu mãi lộ, nhận hối lộ của lực lượng công quyền (như cảnh sát, thanh tra giao thông, kiểm lâm, thuế vụ, quản lý thị trường, cán bộ tiếp công dân, hải quan, “chạy” việc làm; xây dựng công trình, dự án, thực hiện chính sách xã hội...). Tuy nhiên, những thông tin này có được xử lý không; phân loại, xử lý bởi bộ phận nào, theo quy trình như thế nào nếu nó không phải là tố cáo có thông tin NTC rõ ràng, bộ phận nào có trách nhiệm giải quyết vẫn là những câu hỏi chưa có câu trả lời cho người dân. Bởi cho đến nay vẫn chưa có quy định, cơ chế giải quyết cụ thể, minh bạch được bảo đảm bởi pháp luật, người cung cấp thông tin cũng chưa được phản hồi lại một cách cụ thể cho nên họ thắc mắc về thông tin mình cung cấp có được ghi nhận, điều tra, xử lý không? Dư luận đặt ra nghi vấn về kết quả giải quyết các thông tin thu được của hình thức tiếp nhận này.

Hướng tháo gỡ

Thực tế minh chứng, nhiều vụ việc tham nhũng bị phanh phui xuất phát từ nguồn tin tố giác của những người dân tâm huyết trong việc PCTN. Trong bối cảnh tình hình tham nhũng vẫn diễn ra phức tạp, hành vi ngày càng tinh vi, việc tự kiểm tra, phát hiện tham nhũng hiệu quả thấp thì triển khai nhiều kênh và đa dạng hóa các hình thức tiếp nhận và giải quyết thông tin phản ánh về tham nhũng là một biện pháp hữu hiệu. Bên cạnh tố cáo chính danh cần phải có quy định, chính sách cụ thể để tiếp nhận và xử lý các thông tin phản ánh về tham nhũng qua các hình thức khác như tiếp nhận thông tin qua điện thoại, mạng điện tử, các thông tin phản ánh không có thông tin cá nhân người phản ánh mới có thể khuyến khích người dân cung cấp thông tin và chứng minh được quyết tâm thật sự của Đảng và Nhà nước ta trong công tác PCTN.

Để đạt hiệu quả, phải giao trách nhiệm cụ thể hoặc thiết lập các bộ phận có chức năng chuyên trách trong việc tiếp nhận các thông tin phản ánh theo các hình thức khác nhau, phân loại, chuyển cơ quan có thẩm quyền giải quyết và có quy trình cụ thể để giải quyết. Trong cơ chế giải quyết cũng phải có quy định rõ về trách nhiệm phối hợp giữa các bên liên quan, việc phản hồi lại thông tin về kết quả giải quyết đến người cung cấp thông tin để họ theo dõi và tin tưởng vào công tác giải quyết của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Ngoài ra, không thể thiếu cơ chế kịp thời khen thưởng và bảo vệ những người dũng cảm tố cáo tham nhũng nhằm động viên đông đảo nhân dân tích cực tham gia PCTN theo phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm và dân kiểm tra”.

Nga Nguyễn ĐBQH Nguyễn Tiến Sinh (Hòa Bình):

Muốn huy động được sức mạnh của nhân dân cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế giám sát của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể. Coi trọng thanh tra, kiểm tra, điều tra thỏa đáng các kiến nghị của nhân dân về tham nhũng, có cơ chế để nhân dân, cá nhân được thu thập chứng cứ đấu tranh với tham nhũng, có chính sách bảo vệ hữu hiệu người đấu tranh chống tham nhũng, không để trường hợp cá nhân vừa được vinh danh có thành tích PCTN nhưng sau đó lại trở thành tội phạm hoặc bị đối xử, điều đó đã làm giảm lòng tin của nhân dân vào công tác PCTN của Đảng và Nhà nước ta.

Chia sẻ