Tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp nhập khẩu lúa mỳ

Thứ Năm, 18/10/2018, 04:02:42
 Font Size:     |        Print
 

Buổi làm việc của Cục Bảo vệ thực vật với các doanh nghiệp nhập khẩu lúa mỳ. Ảnh: Ðỗ Hương

Theo kế hoạch dự kiến, từ ngày 1-11 tới, cơ quan chức năng sẽ áp dụng biện pháp tái xuất đối với các lô hàng lúa mỳ có chứa cỏ cirsium arvense, bởi đây là loại cỏ đã gây hại cho 27 loại cây trồng tại hơn 40 quốc gia. Tuy nhiên cách làm này có nguy cơ khiến nhiều doanh nghiệp nhập khẩu lúa mỳ của Việt Nam gặp khó khăn trong sản xuất, kinh doanh.

Theo Cục Bảo vệ thực vật (BVTV), trong tổng số gần bốn triệu tấn lúa mỳ nhập khẩu từ đầu năm đến nay, cơ quan chức năng phát hiện khoảng 1,6 triệu tấn có chứa cỏ cirsium arvense. Trưởng phòng Kiểm dịch thực vật (Cục BVTV) Lê Sơn Hà cho biết, khi phát hiện một số lô hàng lúa mỳ nhập khẩu có chứa cỏ cirsium arvense, có thời điểm mỗi ngày phải huy động tới 30 cán bộ đến Hải Phòng và TP Hồ Chí Minh để hỗ trợ kiểm dịch tại chỗ, xử lý các lô hàng có cỏ cirsium arvense. Ðồng thời, phía Cục BVTV đã gửi thông báo, làm việc với các cơ quan chức năng của một số nước thường xuyên xuất khẩu lúa mỳ vào Việt Nam có chứa cỏ cirsium arvense như Nga, Ca-na-đa… và yêu cầu phía nước bạn đáp ứng điều kiện của nước nhập khẩu, nghĩa là phải làm sạch sản phẩm, loại bỏ cỏ này trước khi xuất đi. Mặc dù tình hình có chuyển biến tích cực nhưng chưa giải quyết được triệt để. Vì vậy để bảo vệ sản xuất và môi trường, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã yêu cầu áp dụng biện pháp tái xuất đối với những lô hàng có chứa cỏ cirsium arvense từ ngày 1-11 tới.

Tuy nhiên, đối với một quốc gia mà ngành chế biến lúa mỳ phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu như Việt Nam, trước khi áp dụng biện pháp tái xuất, thậm chí xa hơn là dừng nhập khẩu, cơ quan chức năng cần đánh giá lại những nguy cơ, tác hại của cỏ cirsium arvense đối với sản xuất nông nghiệp và sức khỏe người tiêu dùng. Ðồng thời, cần có những nghiên cứu kỹ hơn về quy định tạm nhập tái xuất, cũng như đề xuất kéo dài thêm thời gian trước khi thực hiện quy định về tạm nhập tái xuất lúa mỳ nhiễm cỏ độc để các doanh nghiệp có thể tìm kiếm nguồn cung cấp hàng thay thế, cũng như đàm phán đối với các đối tác nhập khẩu.

Chủ tịch Hội Lương thực thực phẩm TP Hồ Chí Minh (FFA) Lý Kim Chi cho rằng, Việt Nam đã nhập khẩu lúa mỳ từ nhiều năm nay, vì thế việc xuất hiện cỏ cirsium arvense chắc chắn không phải là vấn đề mới. Hiện tại, cũng chưa có các báo cáo cụ thể về ảnh hưởng tiêu cực mà loại cỏ này gây ra cho cây trồng tại Việt Nam. Ðiều này đặt ra cho chúng ta câu hỏi về tính thiết thực của việc cấm nhập khẩu lúa mỳ trên cơ sở gây hại của cirsium arvense có thật sự hợp lý?

Về phía doanh nghiệp, theo Phó Giám đốc Công ty bột mỳ Vinafood 1 Phạm Bình Nguyên, những quốc gia có chất lượng lúa mỳ đạt phẩm cấp tốt, trung bình là Ô-xtrây-li-a, Mỹ, Ca-na-đa khi nhập khẩu về hầu như đều lẫn cỏ cirsium arvense, nếu như áp dụng quy định tái xuất, thậm chí không được nhập lúa mỳ từ các quốc gia này thì doanh nghiệp sẽ đối diện nguy cơ thiếu nguồn nguyên liệu chất lượng tốt. Ðiều này, ảnh hưởng lớn đến sản xuất. Trong khi nguồn lúa mỳ từ các quốc gia có thể thay thế như Bra-xin, Ác-hen-ti-na chỉ đạt phẩm cấp thấp, chủ yếu phục vụ tiêu dùng trong nước… việc tìm nguồn hàng thay thế, tìm kiếm đối tác mới thực tế gặp rất nhiều khó khăn. Ðại diện của Công ty Việt Nam kỹ nghệ bột mỳ cho biết, trước những quy định kiểm dịch trong nước, công ty đã trao đổi vấn đề này với các nhà xuất khẩu ở các nước như Nga, Ca-na-đa nhưng đối tác đã chọn giải quyết vấn đề bằng cách dừng cung cấp hàng cho công ty vì nếu doanh nghiệp Việt Nam không mua họ vẫn bán được hàng cho các đối tác khác.

Giám đốc Công ty Hiệp Quang Agro Trần Vũ Khánh cho biết, nếu áp dụng quy định tái xuất, nhiều doanh nghiệp không thể kịp xoay xở khi hàng trăm công-ten-nơ hàng nhập khẩu lúa mỳ đã thanh toán, thiệt hại kinh tế là rất lớn. Cụ thể, khoảng 70 đến 80% lúa mỳ tại Việt Nam được nhập khẩu qua đường thủy với khối lượng khoảng 30 đến 50 nghìn tấn/chuyến tàu; đơn giá ước tính một tấn hàng vào khoảng 390 đến 400 USD, đồng nghĩa với việc cứ mỗi chuyến tàu trị giá 20 triệu USD (khoảng 500 tỷ đồng).

Tiến sĩ Trần Duy Khanh - Chuyên gia nông nghiệp, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Ðào tạo doanh nhân APEC cho rằng, cơ quan chức năng nên cân nhắc từng trường hợp tái xuất. Cụ thể, nếu là lô hạt giống có lẫn hạt cây kế đồng thì việc tái xuất là hoàn toàn đúng. Tuy nhiên, nếu là lô hàng dùng để sản xuất thức ăn gia súc hay nghiền thành bột mỳ thì phải xử lý thật linh hoạt bằng cách tăng năng lực giám sát, kiểm soát. Cùng một lô hàng, nhưng mục đích sử dụng khác nhau, phải có cách xử lý khác nhau. Không nên xử lý cứng nhắc mà gây thiệt hại cho doanh nghiệp nhất là trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh gay gắt như
hiện nay.

Ðứng ở góc độ bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, Trưởng ban Quản lý an toàn thực phẩm TP Hồ Chí Minh Phạm Khánh Phong Lan cho rằng, trường hợp phản ứng nặng khi ăn phải loại cỏ này chỉ được ghi nhận là gây chướng bụng, do đó, nếu nói gây độc là có phần khiên cưỡng. Do vậy, để áp dụng biện pháp kiểm dịch tái xuất, các cơ quan chuyên trách cần khảo sát thêm về định lượng gây hại (tỷ lệ phần trăm) của cirsium arvense lẫn trong lúa mỳ nhập khẩu đối với người sử dụng. Từ đó đưa ra các biện pháp kiểm dịch phù hợp.

Trước những băn khoăn nêu trên, tại cuộc họp sáng 17-10 ở Hà Nội, giữa Cục BVTV với các hiệp hội và doanh nghiệp để bàn giải pháp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp nhập khẩu lúa mỳ, Cục trưởng BVTV Hoàng Trung cho biết sẽ tạm thời chưa áp dụng hình thức tái xuất từ ngày 1-11. Cục sẽ báo cáo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn để có giải pháp phù hợp nhằm bảo vệ sản xuất và môi trường trong nước nhưng vẫn bảo đảm được hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp.

Minh Huệ

Chia sẻ