Trả lại vẻ đẹp cho các công viên, vườn hoa
Thứ hai, 29/04/2013 - 02:02 AM (GMT+7)
[+] Cỡ chữ: Mặc định
Rác thải tập kết bừa bãi ở vườn hoa Lý Tự Trọng.

Trên địa bàn TP Hà Nội hiện có hơn 100 công viên, vườn hoa, hàng chục hồ nước sinh thái phục vụ nhu cầu vui chơi, giải trí của khoảng bảy triệu người. Hệ thống công trình phúc lợi công cộng này được kỳ vọng là những địa điểm sạch đẹp, văn minh, hiện đại. Tuy nhiên, tại nhiều công viên, vườn hoa lại lộn xộn, nhếch nhác, mất an ninh, trật tự, khiến khách du lịch và người dân không khỏi phiền lòng, lo lắng.

 

Những điều "mắt thấy, tai nghe"

Trong những ngày cuối tháng 4, chúng tôi nhiều lần qua lại các công viên, vườn hoa trên địa bàn thành phố để nắm bắt tình hình. Qua tìm hiểu, chúng tôi nhận thấy nét nổi bật là mạng lưới các công viên, vườn hoa ở Hà Nội mặc dù được đầu tư sửa sang, nâng cấp về cơ sở vật chất, nhưng nhìn chung còn chắp vá, manh mún; một số công viên, vườn hoa bị sử dụng chưa đúng chức năng. Tình trạng lộn xộn, hàng quán xô bồ, hiện tượng xả rác thải bừa bãi, gây mất vệ sinh, ô nhiễm môi trường diễn ra ở nhiều công viên, vườn hoa. Có mặt lúc 11 giờ 30 phút, ngày 24-4 tại vườn hoa trước cổng Trường đại học Công Ðoàn, trên đường Tây Sơn (quận Ðống Ða), chúng tôi thấy có 15 quán bán đủ loại: nước giải khát, bún, bỏng gạo, giày dép, thịt bò khô, chim cảnh; ở một góc vườn hoa, người dân dựng lán lấn chiếm, đồ đạc cũ vứt chỏng chơ; sáu, bảy người lái xe ôm liên tục mời chào, chèo kéo khách; một người đàn ông thản nhiên đứng tiểu tiện ở gốc cây. Chúng tôi đi sang Công viên gò Ðống Ða, cũng nằm trên đường Tây Sơn gần đó, vì là buổi trưa, cho nên quầy vui chơi im ắng, mấy chiếc tàu lượn, đu quay được trùm kín bởi tấm vải bạt nhàu nhĩ; bãi trông xe ở công viên này thì tấp nập xe cộ, lấn chiếm, cản trở lối đi.

Trước đó, nhiều lần dạo quanh các tuyến đường ở khu vực hồ Tây, như Thanh Niên, Thụy Khuê, Quảng Bá, Lạc Long Quân... chúng tôi dễ dàng bắt gặp những hiện tượng "chướng tai, gai mắt". Khoảng 15 giờ 30 phút ngày 22-4, đi dọc đường Thanh Niên, ven hồ Tây, lúc này trời mới hơi nhạt nắng, nhưng chúng tôi đã thấy hàng chục quán nước, hàng rong bắt đầu rục rịch hoạt động. Chủ các quán đem ghế nhựa bày la liệt để chiếm chỗ trên các lối đi và luôn miệng mời chào người qua lại. Gần đó, khu vực vườn hoa Lý Tự Trọng nằm ở góc đường Thanh Niên - Thụy Khuê, một số người nằm ngồi vạ vật tại bậc thềm đá, thảm cỏ, áo quần phơi bừa bãi. Phía bên kia đường Thụy Khuê, nơi vườn hoa Mai Xuân Thưởng, rải rác năm, sáu người đàn ông vẫn nằm ngủ say sưa trên ghế đá và trên yên xe máy.

Một buổi trưa, đến cổng Công viên Thống Nhất, ở phía đường Trần Nhân Tông, đập ngay vào mắt chúng tôi là bãi đỗ xe tràn lan, một nhà hàng ăn uống, khách ra vào tấp nập. Ở phía cổng công viên trên đường Nguyễn Ðình Chiểu cũng là nơi trông giữ xe lộn xộn. Tại khuôn viên nơi đây, chúng tôi không thấy các dịch vụ vui chơi, giải trí lành mạnh, cần thiết của một công viên lớn vào bậc nhất ở Hà Nội. Lác đác vài chiếc tàu lượn, đu quay, cầu trượt cũ kỹ, hoen gỉ nằm im lìm. Hơn chục quầy bán giải khát, bia hơi hoạt động ầm ĩ, bên cạnh những nhà vệ sinh bốc mùi hôi hám. Buổi chiều cùng ngày, trở lại công viên này, quan sát ở đoạn cổng nằm trên đường Lê Duẩn, chúng tôi thấy nhiều người tụ tập bán chim, cây cảnh, cá cảnh. Bước chân vào bên trong công viên, chứng kiến cảnh tượng nhốn nháo với hàng trăm người già, trẻ nhỏ, trai gái đi bộ chen chúc, chật chội, ồn ào. Nhiều người đi tập thể dục với bộ dạng nhếch nhác, thậm chí cởi trần, mồ hôi nhễ nhại.

Không chỉ có các cảnh tượng lộn xộn, không ít các công viên, vườn hoa, dải phân cách còn là tụ điểm hoạt động của các đối tượng nghiện hút, mại dâm, cờ bạc. Như ở khu vực gần vườn hoa Bác Cổ, vỉa hè đường Láng, Giải Phóng, Ðặng Thái Thân..., khi màn đêm buông xuống, trở thành nơi gái mại dâm đứng lả lơi chờ khách. Hiện tượng đánh bạc, cờ tướng ăn tiền xuất hiện tại khu vực Công viên Thống Nhất, ngã ba phố Trần Hưng Ðạo - Trần Khánh Dư. Khu vực phố cổ thuộc quận Hoàn Kiếm, xuất hiện tình trạng người bán hàng rong đeo bám, trộm cắp, trấn lột khách du lịch. Mới đây, lực lượng chức năng quận Hoàn Kiếm làm rõ hành vi một phụ nữ ép khách du lịch mua ba quả dứa với giá "cắt cổ" hơn 800 nghìn đồng; một người đạp xích-lô chở khách du lịch nước ngoài trên quãng đường vài km, nhưng thu hơn một triệu đồng.

Làm việc với Công ty TNHH một thành viên Công viên cây xanh Hà Nội, chúng tôi được Phó trưởng phòng Kế hoạch Phạm Kim Thu cho biết: Trên địa bàn thành phố có 11 đơn vị được giao trôm nom, quản lý hệ thống các công viên, vườn hoa. Riêng Công ty Công viên cây xanh Hà Nội được giao quản lý, duy trì hoạt động của 78 công viên, vườn hoa, dải phân cách. Theo bà Phạm Kim Thu, nhiệm vụ chính của công ty là chăm sóc, duy trì cây xanh, vườn hoa, còn việc quản lý hoạt động tại các công viên là trách nhiệm của chính quyền cơ sở.

Nhiều bất cập trong công tác quản lý

Một nguyên nhân khiến hoạt động của các công viên, vườn hoa ở Hà Nội lộn xộn là việc phân cấp quản lý các công trình này cùng lúc giao cho nhiều cơ quan, đơn vị chịu trách nhiệm, nhưng hiệu quả không cao. Với những quần thể di tích, danh thắng nổi bật như hồ Hoàn Kiếm, hồ Tây thành lập hẳn ban quản lý tại chỗ; các công viên có quy mô khép kín, như Thống Nhất, Bách Thảo, Nghĩa Ðô, Thủ Lệ được thành lập theo mô hình công ty. Với các vườn hoa, công viên nhỏ lẻ không có tường rào thì hoạt động theo cơ chế mở, người dân tự do đi lại. Các công ty, các ban quản lý danh thắng đơn thuần làm nhiệm vụ trông nom, chăm sóc hoa, cây cảnh; đối với các di tích, tượng đài, công trình kiến trúc nằm trên đó lại do cơ quan văn hóa quản lý; còn việc bảo đảm an ninh, trật tự lại thuộc trách nhiệm của lực lượng công an.

Chung quanh sự phân cấp trách nhiệm và sự phối hợp thiếu đồng bộ giữa các cơ quan, đơn vị và chính quyền các cấp trong quản lý công viên, vườn hoa, chúng tôi được Trưởng ban Quản lý di tích (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Hà Nội) Nguyễn Doãn Tuân chia sẻ: "Trên toàn địa bàn thành phố có hơn năm nghìn di tích, trong đó hơn hai nghìn di tích được xếp hạng, nhiều di tích nằm ở các khu vui chơi công cộng. Theo phân cấp, Ban Quản lý di tích của thành phố chỉ chịu trách nhiệm quản lý hai khu tượng đài Vua Lê Thái Tổ và Lý Thái Tổ, còn các tượng đài khác do các ban quản lý cấp dưới hoặc chính quyền cơ sở trông coi". Theo đồng chí Nguyễn Doãn Tuân, việc phân cấp này có mặt tích cực là nâng cao vai trò của cấp cơ sở trong việc giữ gìn di tích, nhưng cũng ẩn chứa nhiều hạn chế, bởi sự thiếu chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ cấp phường, xã không am hiểu sâu về lĩnh vực này, cho nên dễ dẫn tới thái độ thờ ơ, thiếu trách nhiệm, khiến nhiều di tích, tượng đài, công trình kiến trúc ngoài trời nhanh bị xuống cấp, biến dạng, mai một.

Sự phối hợp thiếu chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và chính quyền các cấp thể hiện rõ nhất tại những khu vực giáp ranh giữa nhiều phường, xã, quận, huyện. Khu danh thắng hồ Tây với quãng đường bao quanh hồ khoảng 18 km, thuộc địa phận quản lý của hai quận Tây Hồ và Ba Ðình, tám phường (Thụy Khuê, Bưởi, Xuân La, Nhật Tân, Quảng Bá, Yên Phụ, Quán Thánh, Trúc Bạch) tình hình an ninh trật tự thường xuyên phức tạp. Mỗi phường phụ trách một phần diện tích mặt nước và quãng đường cắt khúc khác nhau, khi phường này ra quân dẹp bỏ hàng quán, tệ nạn xã hội thì người vi phạm tìm cách né tránh sang vị trí của phường khác. Làm việc với một cán bộ lãnh đạo của UBND phường Thụy Khuê, chúng tôi được cán bộ này khẳng định chắc như "đinh đóng cột" rằng trên địa bàn phường không còn hiện tượng lộn xộn ven hồ, việc đó chỉ xảy ra ở phường khác. Tuy nhiên, qua khảo sát thực tế, chúng tôi thấy trên đoạn đường ven hồ thuộc phường này vẫn có hiện tượng bán hàng rong, câu cá trộm. Hay như tệ nạn mại dâm ở khu vực vườn hoa Bác Cổ, đường Trần Khánh Dư, Ðặng Thái Thân, Tăng Bạt Hổ là địa bàn giáp ranh của các phường Tràng Tiền, Phạm Ðình Hổ, Phan Chu Trinh, Bạch Ðằng (thuộc hai quận Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng), cứ xử lý mạnh nạn mại dâm ở phường này thì gái bán dâm lại dạt sang phường khác. Một cán bộ lãnh đạo của UBND phường Bạch Ðằng chia sẻ với chúng tôi: Phường rất vất vả trong việc dẹp bỏ tệ nạn xã hội. Cái khó là chúng tôi chỉ có quyền làm nhiệm vụ trên địa bàn phường mình, khi họ nhanh chân chạy sang phường khác thì đành bó tay.

Nguyên nhân nữa dẫn đến tình trạng lộn xộn, nhốn nháo tại các công viên, vườn hoa là ý thức người dân chưa cao. Tại rất nhiều vườn hoa, công viên, nơi vui chơi công cộng, người dân vô tư xả rác, khạc nhổ, tiểu tiện bừa bãi, mặc dù gần đó có đặt thùng rác và nhà vệ sinh công cộng. Ngay ở khu vực quanh hồ Hoàn Kiếm, hằng ngày qua lại, chúng tôi tận mắt chứng kiến nhiều người đi dạo còn dắt vật nuôi theo sau, những con vật này vô tư xả chất thải bừa bãi. Rồi những biểu hiện thiếu văn hóa nữa của những người dân trong lúc đi dạo chơi ở công viên, vườn hoa, như phóng xe máy, trượt pa-tanh trên các lối đi, hút thuốc lá ở nơi công cộng, nói tục, chửi bậy, gây gổ đánh nhau...

Ðể công viên, vườn hoa thật sự là nơi vui chơi lành mạnh


Trẻ em vui chơi tại vườn hoa tượng đài Lý Thái Tổ.

Vấn đề quan trọng đặt ra trong việc bố trí, sắp xếp mạng lưới công viên, vườn hoa, thảm cỏ trên địa bàn Hà Nội là phải bảo đảm sự đồng đều, hợp lý cả về số lượng và chất lượng. Hiện tại, có khu vực dân cư cơ bản gần đạt chỉ tiêu diện tích cây xanh, hồ nước điều hòa sinh thái, nhưng tại nhiều vị trí, nhất là ở các khu chung cư mới xây dựng, còn thiếu nhiều diện tích vườn hoa, sân chơi công cộng. Về vấn đề này, thành phố Hà Nội đã hoàn tất bản quy hoạch xây dựng hệ thống công viên, vườn hoa, cây xanh, hồ nước cho chiến lược đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo đó, thành phố từng bước tiến hành cải tạo hơn 60 hồ, xây mới 18 công viên, cải tạo hơn 40 công viên, vườn hoa hiện có, phấn đấu đưa tổng diện tích công viên, vườn hoa lên hơn 900 ha, đạt chỉ tiêu gần 4 m2 đất công viên, cây xanh/người. Tuy vậy, đến nay, còn nhiều công viên, vườn hoa vẫn trong quá trình xây dựng, cải tạo dở dang, kéo dài, như công viên Yên Sở, Thành Công, Tuổi Trẻ; dự án cải tạo bờ hồ Ba Mẫu, sông Nhuệ, Tô Lịch...

Thiết nghĩ, công việc xây dựng hoàn thiện hệ thống công viên, vườn hoa trên địa bàn Hà Nội còn có nhiều vấn đề vướng mắc cần tiếp tục được tháo gỡ. Trước mắt, để bảo đảm cho mạng lưới các công viên, vườn hoa, khu vui chơi công cộng hiện có của thành phố thật sự là những địa điểm vui chơi văn minh, sạch đẹp, an toàn, trật tự, chúng tôi đề nghị chính quyền và các cơ quan chức năng triển khai thực hiện những biện pháp hiệu quả trong việc phân công trách nhiệm quản lý, sử dụng, bảo vệ các công trình này. Nên chăng, mở rộng thẩm quyền tự chủ cho các đơn vị quản lý trực tiếp công viên, vườn hoa, tránh tình trạng chỉ giao cho chính quyền cơ sở chịu trách nhiệm một cách chung chung, hời hợt. Cần đẩy mạnh việc tuyên truyền, giáo dục ý thức của người dân trong việc chấp hành các quy chế, nội quy sinh hoạt ở nơi công cộng. Ðồng thời, tăng cường các biện pháp, chế tài xử phạt đối với người vi phạm nếp sống văn minh, các đối tượng bán hàng rong, đeo bám khách du lịch hoặc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật. Có như vậy, diện mạo của hệ thống công viên, vườn hoa, nơi vui chơi công cộng của Thủ đô Hà Nội mới thật sự thay đổi, không còn trở thành nỗi ám ảnh đối với người dân và khách du lịch nữa.

 

 

Bài và ảnh: VIỆT KHƯƠNG và LÊ QUÂN