Cứu lấy đê biển Tây
Thứ năm, 25/07/2013 - 02:27 PM (GMT+7)
[+] Cỡ chữ: Mặc định
Tình trạng sạt lở đê biển Tây ngày càng lan rộng.

NDĐT -Qua nhiều năm xây dựng, hệ thống đê biển phía tây tỉnh Cà Mau chưa được “đại tu” sửa chữa, nâng cấp và đã rệu rã, xuống cấp từng ngày. Để đối phó với biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp như hiện nay, việc đầu tư củng cố vững chắc, cứu lấy đê biển Tây là việc cần làm ngay.

Tan nát rừng hộ đê

Sau cơn bão số 5 năm 1997, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đầu tư xây dựng tuyến đê biển Tây chạy dài từ ấp kinh Năm, Rạch Chèo huyện Phú Tân, Cà Mau giáp với huyện An Minh, tỉnh Kiên Giang với chiều dài gần 93 km. Trước hết, tuyến đê biển hình thành có tác dụng rất lớn trong ngăn mặn, giữ ngọt phục vụ cho trên 200 nghìn ha đất sản xuất và gắn kết với bảo đảm quốc phòng, an ninh trong khu vực ven biển Tây.

Qua khảo sát thực tế, hiện tại trên toàn tuyến đê biển Tây đang xuống cấp nghiêm trọng cần phải được xử lý gia cố ngay để bảo vệ thân đê không bị vỡ khi mà triều cường, sóng biển to thường xuyên hoạt động mạnh. Việc vỡ đê có thể xảy ra từng ngày, từng giờ mà nguyên nhân là do rừng phòng hộ gần như không còn; sóng biển đánh gây xoáy lở tới thân đê, đe dọa tính an toàn của tuyến đê dài hàng chục km. Dự báo, trong trường hợp bị vỡ đê, sẽ có hơn 29 nghìn hộ dân và 130 nghìn ha đất sản xuất bị ảnh hưởng trực tiếp và gây thiệt hại nặng nề.

Theo ông Nguyễn Long Hoai, Chi cục trưởng Chi cục thủy lợi Cà Mau: vào năm 2000, khi tuyến đê biển trọng yếu này được xây dựng xong; vành đai rừng phòng hộ ven biển cách thân đê nơi gần nhất khoảng 0,5 km mét, nơi xa nhất đến 2 km. Thế nhưng, đến nay vành đai rừng phòng hộ ven biển đã và đang cạn kiệt, mất dần không còn khả năng bảo vệ đê an toàn.

Qua khảo sát thực tế hiện nay ở những nơi rừng phòng hộ dày nhất cũng chỉ còn 200-300 trăm mét. Ở những đoạn đê tại khu vực từ Hương Mai đến Tiểu Dừa trên địa bàn huyện U Minh, rừng phòng hộ còn rất mỏng từ 20-50 mét. Có thể thấy, mức độ sạt lở là khá nghiêm trọng, cứ vào mùa mưa bão, mỗi ngày đêm qua đi vành đai rừng phòng hộ ven biển có nơi bị sóng biển đánh sạt lở 2 đến 3m là chuyện bình thường.

Ông Trần Văn Thông, ở ấp 1 xã Khánh Tiến cho biết: việc sạt lở đê biển Tây là chuyện xảy ra hàng ngày, nhất là vào mùa mưa bão gió từ biển thổi vào mang theo những con sóng to đập vào đê cả ngày lẫn đêm; đất đai đã bị nhiễm mặn rất nặng, trồng lúa không được và nuôi tôm cũng không xong…

Qua nhiều năm xây dựng đến nay, đê biển Tây đã rệu rã, xuống cấp trầm trọng, đang “kêu cứu” từng ngày. Vào mùa mưa bão gió tây nam, sóng biển, triều cường hoạt động mạnh, liên tục xâm hại gây sạt lở vào thân đê. Ngoài ra, việc nhiều hộ dân lấn chiếm xây cất nhà trái phép trên hành lang bảo vệ đê và rừng phòng hộ ven biển cũng đang đến hồi báo động.

Theo số liệu của ngành chức năng, hiện trên hành lang an toàn của tuyến đê và khu vực rừng phòng hộ biển Tây có đến 2,6 nghìn hộ, với trên 10 nghìn khẩu đang sinh sống; trong đó hàng trăm hộ dân cất nhà ở trên thân đê và khu vực rừng phòng hộ xung yếu ven biển Tây. Hầu hết hộ dân ở đây không có đất đai, nghề nghiệp chỉ sống bằng nghề làm thuê, làm mướn và bám lấy vùng biển cạn và tài nguyên dưới tán rừng sinh sống. Chính sự tác động, xâm hại của con người là một trong những nguyên nhân làm cho vành đai rừng phòng hộ ngày càng nghèo kiệt rất nhanh và không còn đủ khả năng bảo vệ đê biển Tây.

Cần những biện pháp khẩn cấp

Để hộ đê khẩn cấp, trước mắt Chi cục Thủy lợi Cà Mau và các địa phương có đê đi qua phối hợp khẩn trương triển khai lực lượng, phương tiện xuống hiện trường đóng cọc bằng cây gỗ địa phương để đổ đất, đá chắn sóng bảo vệ đê tạm thời không bị vỡ. Tuy nhiên, do việc hộ đê bằng những giải pháp tình thế cho nên chỉ sau một mùa mưa bão sóng biển đánh sạt, gần như phá hủy hoàn toàn và phải tốn công sức, tiền của gia cố lại. Hiện nay, đang trong mùa mưa bão sóng to, gió lớn nên quá trình thi công gặp rất nhiều khó khăn. Đến nay, lực lượng thi công chưa thể xử lý, gia cố hết những đoạn đê bị sạt lở, trong khi những lúc biển động mạnh phải tạm ngừng thi công.

Ông Lê Văn Sử, Giám đốc Sở NNPTNT tỉnh Cà Mau, cho biết: Nhiều năm qua, tỉnh đã nỗ lực sửa chữa, gia cố những nơi bị sóng biển gây sạt lở nặng. Tuy nhiên, cách làm này cũng chỉ là giải pháp tình thế, thiếu đồng bộ, gây tốn kém, hiệu quả không cao.

Từ năm 2012 đến nay, tỉnh Cà Mau đã đầu tư trên 128 tỷ đồng xây dựng gần 2.500 mét bờ kè kiên cố tại các điểm xung yếu nguy có cơ sạt lở đê cao tại khu vực nam Đá Bạc, Vàm Giáo Bảy, Cái Cám, Hương Mai, Lung Ranh, Khánh Tiến; tiếp tục triển khai xây dựng 5,4 km kè ngầm bằng cọc ly tâm. Hiện một số đoạn đã kè xong trước đây đã tạo được bãi bồi lắng, nhiều loại cây rừng đã có dấu hiệu hồi sinh; bước đầu phát huy hiệu quả chắn sóng, hộ đê.

Chính vành đai rừng phòng hộ ven biển là lá chắn vững chắc nhất để bảo vệ an toàn đê biển. Tuy nhiên, nguồn vốn đầu tư cho việc xây kè kiên cố là rất tốn kém, đòi hỏi nguồn kinh phí lớn, vượt quá khả năng của ngân sách địa phương.

Đồng thời để bảo vệ tuyến đê và vành đai rừng phòng hộ biển Tây lâu dài, vấn đề đặt ra là phải giải tỏa, tạo chỗ ở, công ăn việc làm cho hơn 2,6 nghìn hộ dân. Tuy nhiên, tỉnh còn nhiều khó khăn về kinh phí và rất cần được hỗ trợ.

Tỉnh Cà Mau đã kiến nghị với Chính phủ, Bộ NNPTNT ưu tiên nguồn vốn để Cà Mau tiếp tục xây dựng kè kên cố chống sạt lở ở nơi xung yếu và nâng cấp toàn diện tuyến đê biển Tây.

Theo đó, Dự án đầu tư nâng cấp đê biển Tây đã được phê duyệt, có tổng chiều dài gần 109 km, bảo vệ cho khoảng 26.160 hộ dân sống ven biển và 128.972 ha đất sản xuất, với tổng mức đầu tư ban đầu là 922 tỷ đồng. Hiện nay, dự án đã được điều chỉnh tổng mức đầu tư là 1.697 tỷ đồng (tại Quyết định số 568/QĐ-UB ngày 15/4/2013). Thời gian vừa qua, nguồn vốn được Trung ương cấp rất hạn chế chưa đáp ứng yêu cầu bức thiết đặt ra. Đến thời điểm này mới chỉ được cấp 206 tỷ đồng.

Hiện nay, tình trạng sạt lở bờ biển phía tây vẫn diễn ra rất nghiêm trọng, nhiều đoạn đê bị sạt lở gây nguy cơ vỡ đê. Để đẩy nhanh tiến độ, nhu cầu vốn cần để thực hiện giai đoạn 1 của dự án là rất lớn, kiến nghị Chính phủ bố trí vốn từ nay đến năm 2015 là 650 tỷ đồng, đồng thời cho cơ chế tỉnh Cà Mau được phép huy động các nguồn vốn hợp pháp khác để triển khai thực hiên trước, khi bố trí vốn sẽ thanh toán hoàn trả lại sau.


Xây kè kiên cố chắn sóng, tạo bãi và trồng rừng hộ đê biển Tây.

NGỌC QUÂN