Phóng sự dự thi
Bản mới Là Si
Thứ bảy, 22/06/2013 - 10:06 PM (GMT+7)
[+] Cỡ chữ: Mặc định
Bộ đội Biên phòng Lai Châu giúp bà con bản Là Si dựng nhà mới.

Hiện nay, ở bản Là Si, xã Ka Lăng, huyện Mường Tè (Lai Châu) có một tộc người mà đời sống của họ vô cùng khó khăn, đó là cộng đồng người dân tộc La Hủ. Trước kia, chỗ ở của họ chủ yếu là ở trong  hang,  hốc hoặc căn nhà do họ dựng tạm lợp bằng lá cây rừng, khi lá vàng thì bà con lại bỏ đi nơi khác kiếm sống , chính vì thế mà tộc người này còn có tên khác là Xá Lá vàng. Nhưng nay, đồng bào La Hủ ở Ka Lăng không còn ai thích nhắc đến cái tên đó nữa vì những người lính biên phòng ở Ðồn 311 (Bộ đội Biên phòng Lai Châu) đã "kéo" tộc người bước qua hủ tục để vào ngôi nhà gỗ lợp tôn sáng trắng...

 

Tộc người giữa đại ngàn

Ðồng bào dân tộc thiểu số ở xã Ka Lăng, huyện Mường Tè (Lai Châu) nhiều năm trước đây chỉ biết đến cái đói. Cái  đói ở đây kéo dài từ năm này sang năm khác, lúc nào cũng thấy cái đói cận kề trước mặt. Ðiều ấy dù người lạ lần đầu đặt chân tới cũng dễ dàng nhận thấy. Hỏi người dân bản địa họ chỉ biết lắc đầu vì họ  không thể phân biệt ranh giới cụ thể giữa đói nghèo và no ấm bởi chưa có gia đình nào thoát khỏi sự lam lũ và được thấy cây lúa, cây ngô trổ cờ trắng bãi. Tính đến thời điểm này, cả xã cũng chỉ có vài trăm hộ sống thưa thớt trên gần 20 bản gồm dân tộc La Hủ và Hà Nhì. Trong đó, người dân tộc La Hủ chỉ có chưa đầy 1.500 nhân khẩu. Ðây là dân tộc thiểu số đặc biệt khó khăn mà Ðảng và Nhà nước ta đang đẩy mạnh chính sách ưu tiên bảo tồn và phát huy.

Nhưng gian khó lại thường tập trung ở nơi như thế, đó là nhận định hoàn toàn phù hợp vùng đất Ka Lăng, do trình độ dân trí rất thấp, phong tục tập quán canh tác lạc hậu, chủ yếu là du canh du cư, giao thông đi lại khó khăn, nhất là các trục đường từ trung tâm xã vào thôn, bản. Mùa mưa, lũ thường xuyên bị ách tắc, gần như biệt lập giữa dân bản và các vùng phụ cận, nhất là những bản thuộc vùng phía bắc Ka Lăng, nơi những người dân thường phải đi lại bằng đường mòn qua các sườn đồi, núi và bị chia cắt bởi các khe suối, vực thẳm, núi cao. Ðây là địa bàn khá xa với trung tâm xã và huyện nên hầu hết đồng bào La Hủ chỉ biết phụ thuộc, chủ yếu trông chờ vào sự may rủi của thiên nhiên. Cái đói, nghèo len lỏi vào từng bữa ăn, củ rừng nhiều hơn hạt gạo, hạt ngô. "Người La Hủ quen sống  kín đáo lại ít nói nên tiếp xúc với bà con rất khó khăn, từ hàng trăm năm nay, các thế hệ truyền nối nhau sống trên các mỏm núi cao, khi nào đất bạc màu thì di cư đi nơi khác". Ðó là những lời bộc bạch chân thành  của Chủ tịch xã Lỳ Tư Chóng. Ðể minh chứng cho sự tồn tại một thời những gian truân  mà bà con phải trải qua, ông trực tiếp đưa chúng tôi xuống bản Pạ Pù và Tá Bạ. Tại đây vẫn còn dấu tích những căn lều đã quá cũ nát, vách bưng bằng thân cây nứa đập dập, mái lợp cỏ rừng thưa thớt. Tôi bước vào một căn lều sắp đổ, chỉ duy nhất còn lại chiếc giường là bốn đoạn ngoàm tre được chôn lỏng lẻo xuống đất. Chủ tịch Lỳ Tư Chóng  nói: Ðó là tài sản quý giá nhất của gia đình thằng Pờ Gạ Ca, cả nhà nó vừa dọn đi nơi khác rồi, xa quá nên không mang đi được, nó đi theo Bộ đội Biên phòng mà...

Theo những người lính biên phòng

Trung tá, Ðồn trưởng Ðồn Biên phòng 311 Hứa Ðức Ảnh kể với chúng tôi rằng,  ký ức những ngày đói nghèo đó của bà con La Hủ không thích ai nhắc đến nhiều mà họ chỉ muốn chúng tôi thấy những căn nhà cột mới, ngói tôn thấp thoáng bên khe núi, những chiếc cần ăng-ten máy thu hình và dòng nước từ con khe chảy gọn ghẽ trong chiếc máng xây hay cây tre bổ đôi dẫn thẳng vào ruộng lúa ở bản Là Si. Từ ngày Bộ đội Biên phòng về đứng chân và phối kết hợp với chính quyền địa phương để thực hiện một số chương trình giúp đồng bào La Hủ an cư, phát triển kinh tế  thì cuộc sống của người dân đã hoàn toàn đổi thay. Tâm sự với mọi người, Ðồn trưởng Hứa Ðức Ảnh bộc bạch: "Trước yêu cầu của nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ biên giới trong tình hình mới đòi hỏi phải xây dựng khu vực biên giới vững mạnh toàn diện về chính trị, kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh và phải biết lấy dân làm gốc. Vì vậy, thực hiện kế hoạch bảo tồn và phát triển bền vững đồng bào dân tộc La Hủ của Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, ngay từ đầu đơn vị đã xác định đây là nhiệm vụ, chủ trương lớn mà Ðảng, Nhà nước giao cho Bộ đội Biên phòng nói chung và cán bộ, chiến sĩ Ðồn 311 nói riêng. Lãnh đạo, chỉ huy đơn vị giáo dục cho cán bộ, chiến sĩ nhận thức rõ tinh thần trách nhiệm trong việc giúp đồng bào La Hủ xóa đói, giảm nghèo và phát động phong trào thi đua hướng về vùng biên thông qua cuộc vận động Mái ấm cho người nghèo nơi biên giới, hải đảo.

Nghĩ là làm, làm được mới nói, đó là phương châm của bộ đội. Tìm hiểu vấn đề này chúng tôi nhận thấy, trước đây bà con La Hủ ở Ka Lăng thường sống rải rác, lẻ tẻ nơi sườn núi, đó là trở ngại trong công tác quản lý nhân khẩu và nắm bắt tình hình an ninh, chính trị. Ðây là địa bàn giáp biên giới và khó khăn nhất của xã Ka Lăng, nơi đây chưa có đảng viên, chưa có điện, đường, trường, trạm. Bộ đội Biên phòng đã tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương và phối kết hợp các tổ chức, đoàn thể để khảo sát vị trí thành lập bản mới Là Si. Khu vực này trước đây khá âm u, không có người ở, nhưng bằng "con mắt nhìn xa", các anh nhận thấy nó thuận lợi về nhiều mặt, trong đó là sự khả thi về dẫn nguồn nước về gần. Bộ đội Ðồn Biên phòng 311 đưa ra ý tưởng táo bạo: "Mình không vận động bà con mà để bà con nhìn mình làm và tự vận động lẫn nhau làm theo". Ðiều đó khiến nhiều người  hoài nghi. Sau này họ hiểu rồi chỉ biết ồ lên vì thấy lạ mà hay, hay nhưng lại mới lạ và mang lại hiệu quả. Lúc đầu, vị trí thành lập bản mới chỉ là một khu đất rậm rạp và chưa có đường vào, nhưng bộ đội đã cùng người dân địa phương mở đường dân sinh từ xa để vận chuyển lương thực, thực phẩm, thành lập một trạm trung chuyển, tập kết vật liệu chuyển vào trong để làm nhà cho bà con dân bản. Từ vị trí này, cán bộ, chiến sĩ tiếp tục gùi bộ, vượt dốc, trèo đèo khoảng hai  ngày đường rừng thì tới vị trí bản mới. Ròng rã sau  nhiều tháng, con đường mòn đã trở thành đường lớn hơn và chỗ nào cũng thấy có dấu chân bộ đội.

Cuộc sống nơi bản mới

Sau hơn ba  tháng, cán bộ, chiến sĩ Ðồn biên phòng 311 đã hoàn thành và bàn giao cho dân bản Là Si khoảng 20 ngôi nhà gỗ lợp tôn. Những người chưa có nhà được nhận trước. Cùng thời điểm đó thì có bốn ha ruộng lúa nước, 1.500 m đường mương dẫn nước, 8 km đường mòn dân sinh cũng hoàn thành. Sau đó, bộ đội lại mở một lớp dạy chữ và tiếng phổ thông cho gần 50 em học sinh, cùng địa phương làm một nhà gỗ năm gian ở điểm Trường THCS nội trú Tá Bạ, lắp đặt hai máy thủy điện nhỏ phục vụ cho bản thắp sáng. Hướng dẫn bà con gieo trồng 300 kg thóc giống mới cho năng suất cao, bộ đội làm mẫu 16 chuồng nuôi gia súc cho bà con dân bản đến học tập, bên cạnh đó còn tuyên truyền cách phòng, chống dịch bệnh, phối hợp  y tế xã làm tốt công tác quân - dân y kết hợp, khám, cấp phát thuốc miễn phí cho khoảng 500 lượt người và phun thuốc diệt côn trùng gây bệnh. Ðến nay, các anh bộ đội đã làm  thêm hai công trình dân sinh, đó là Trường Mầm non bản Nhóm Pố và bản Pạ Pù. Ðặc biệt, đơn vị nhận đỡ đầu bốn cháu học sinh, trong đó có hai cháu là người dân tộc La Hủ. Cháu Chu Gió Pa cảm động nói với chúng tôi: "Không có các chú Bộ đội Biên phòng thì chắc cháu không biết chữ, không được đến trường...".

Lúc chúng tôi đến bản Là Si, ông Pờ Gạ Xi và người vợ cùng mấy đứa con đang loay hoay đóng lại cái cửa bếp bằng gỗ. Ông là một trong số hộ được bộ đội bàn giao nhà mới. Ông kể lại chuyện đời mình: "Trước kia, cả nhà mình ở trong một cái hang nhỏ, trời mưa to quá nước chảy vào lại phải lấy lá cây bịt vào miệng hang, trong đấy tối om, trẻ con khóc the thé cả đêm. Giờ thì thích quá rồi, ở trong cái nhà của bộ đội làm cho, trời mưa chỉ cần đóng cửa là xong, bên trong cũng không còn bị tối nữa". Niềm vui ấy không chỉ dành riêng vợ con ông Pừ Gạ Tư mà nó còn chia đều cho cả bản Là Si, Pạ Pù... Bí thư Ðảng ủy xã Lý Công Hòa nói một câu rất ngắn nhưng sâu nặng nghĩa tình: "Bản mới Là Si đang bừng lên sức sống mới, rồi đây sẽ hết cảnh người La Hủ ăn, ở trong những căn lều lá chưa kịp vàng đã phải bỏ đi nơi khác kiếm sống. Tất cả đều nhờ công của bộ đội. Chúng tôi ơn Ðảng, ơn bộ đội nhiều lắm".

Bài và ảnh: KIM GIAO

Bài dự thi xin gửi về địa chỉ: Ban Thư ký - Biên tập, Báo Nhân Dân, 71 phố Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm, TP Hà Nội.

Email: banthukyÚnhandan.org.vn