Bệnh viện sai khi bắt ký giấy chịu trách nhiệm trong tiêm chủng
Thứ sáu, 02/08/2013 - 04:25 PM (GMT+7)
[+] Cỡ chữ: Mặc định
Ảnh: Hà Nội mới.

NDĐT- Sau trường hợp bốn trẻ tử vong do tiêm phòng vaccine viêm gan B, một số bệnh viện, cơ sở y tế bắt người nhà trẻ nhỏ đi tiêm chủng phải ký vào giấy tự chịu trách nhiệm nếu có sự cố. GS-TS Nguyễn Trần Hiển, Viện trưởng Viện vệ sinh dịch tễ T.Ư, cho rằng, việc này không đúng quy định của Bộ Y tế.

Bắt ký giấy chịu trách nhiệm khi tiêm vaccine: Lỗi của cơ sở y tế

Trả lời về việc sau sự cố bốn trẻ sơ sinh tử vong tử vong sau khi tiêm vaccine viêm gan B tại Quảng Trị và Bình Thuận trong tháng bảy vừa qua, một số bệnh viện, cơ sở y tế bắt người nhà trẻ nhỏ đi tiêm vaccine phải ký vào giấy tự chịu trách nhiệm, GS-TS Nguyễn Trần Hiển, Trưởng Ban quản lý dự án tiêm chủng mở rộng, Viện trưởng Viện vệ sinh dịch tễ T.Ư, khẳng định, việc này không đúng quy định của Bộ Y tế.

Đây là phát biểu của ông Hiển tại buổi tọa đàm trực tuyến “Tiêm chủng mở rộng: Những vấn đề cần giải đáp” do Cổng thông tin điện tử Chính phủ tổ chức sáng ngày 2-8.

Ông Hiểu nói, trong Thông tư 23/2008 của Bộ Y tế nói rõ, công tác tiêm chủng an toàn và chất lượng phụ thuộc vào quy trình tiêm chủng. Ở đây là vai trò của cán bộ y tế ở điểm tiêm chủng, từ tổ chức buổi tiêm, bảo quản, vận chuyển vaccine, thao tác sau khi tiêm, lưu trữ hồ sơ…

Tuy nhiên, trong phiếu tiêm chủng cũng đề cập, người mẹ cần hợp tác với cán bộ y tế khi cho trẻ đi tiêm, mang phiếu tiêm chủng, đọc kỹ các thông tin về quy trình tiêm chủng, đối chiếu thực hành tiêm chủng có phù hợp với quy định không. Nếu không phù hợp, họ có quyền không cho con tiêm và nhắc cán bộ y tế thực hiện đúng quy trình.

Các bà mẹ cũng phải thông báo cho cán bộ y tế về tiền sử, tình hình sức khỏe của bé trước khi khi tiêm, phản ứng sau tiêm của mũi vaccine trước… để bác sĩ có chỉ định phù hợp. Đồng thời, họ có quyền hỏi cán bộ y tế con được tiêm vaccine gì, phải theo dõi thế nào, theo dõi trẻ 30 phút tại điểm tiêm và 1-2 ngày sau tiêm tại nhà.

Nên tiêm vaccine viêm gan B trong 24 giờ sau sinh

Trước việc bốn trẻ sơ sinh chết chưa rõ nguyên nhân sau khi tiêm vaccine viêm gan B, Bộ Y tế vẫn chỉ đạo tiếp tục tiêm vaccine viêm gan B trong 24 giờ cho trẻ sau sinh. Vậy tiêm vaccine này có an toàn hay không và có cần thiết phải tiêm ngay cho trẻ trong 24 giờ không?

Giải đáp về vấn đề này, GS-TS Trịnh Quân Huấn, nguyên Thứ trưởng Y tế, nói, đối với vaccine viêm gan B, nhà sản xuất đã thử nghiệm rất nhiều đối tượng, với từng thời kỳ, giai đoạn, và thấy rằng tiêm trong vòng 24 giờ đầu sau khi sinh đối với trẻ sơ sinh của các bà mẹ có kết quả dương tính với viêm gan B rất tốt. Tỷ lệ trẻ mắc bệnh viêm gan sau đó rất thấp. Tại Mỹ, trẻ còn được tiêm trong vòng 12 giờ sau sinh. Việc tiêm vaccine viêm gan B trong 24 giờ đầu đời của trẻ là bảo đảm cho lịch tiêm chủng ổn định, hoàn chỉnh. Bộ Y tế cũng không đưa ra lịch này mà thực hiện khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO).

Ông Huấn cho biết, ở Việt Nam mỗi năm có hơn 1,2 tiệu trẻ em mới sinh. Trong số đó, tỷ lệ viêm gan B ở các đối tượng khác nhau từ 16 - 20%, có nghĩa là khoảng 80% các bà mẹ không mắc viêm gan B, nhưng rất khó xét nghiệm máu hết cho 1,2 triệu bà mẹ trước sinh. Nói cách khác, với người mẹ mắc viêm gan B, trẻ sinh ra cần tiêm càng sớm càng tốt. Nhưng để phân biệt 80% bà mẹ không nhiễm và 20% nhiễm, sẽ phải xét nghiệm 100% rất tốn kém, điều này không cần thiết. Vì thế nên tiêm vaccine viêm gan B trong vòng 24 giờ sau sinh cho trẻ.

Tuy nhiên, tại một số địa bàn, nhiều bà mẹ có làm xét nghiệm máu trước khi sinh để biết các thông tin cần thiết. Do đó, nếu mẹ không mắc viêm gan B, các em bé sinh ra có thể tiêm vaccine viêm gan B tùy theo lịch tiêm chủng của địa phương, sau một tuần hoặc theo lịch cụ thể, nhưng phải trong vòng một tháng sau sinh.

Đề cập tới bốn trường hợp tử vong tại Quảng Trị và Bình Thuận, ông Huấn cho rằng, quan trọng là phải tìm nguyên nhân xảy ra sự cố về vaccine. Không phải nguyên nhân đột tử, nên có thể do vaccine hoặc do quy trình tiêm chủng.

Với những tai biến và sai sót trong tiêm chủng gần đây, nhiều người lo ngại, chương trình tiêm chủng mở rộng của Nhà nước sẽ nhiều nguy cơ hơn là tiêm chủng dịch vụ. GS Nguyễn Đình Bảng, nguyên Viện trưởng Viện Kiểm nghiệm vaccine và sinh phẩm y tế, nhận xét điều này chưa có cơ sở. Để so sánh vaccine tiêm dịch vụ và tiêm chủng mở rộng, loại nào gây ít hoặc nhiều biến chứng hơn, cần điều tra trên phương pháp khoa học thật sự. Đến nay chưa có nghiên cứu, kết luận cho thấy vaccine nào ít biến chứng hơn vaccine kia. Do vậy, các bà mẹ hãy yên tâm đưa con đi tiêm và lựa chọn tiêm vaccine ở những nơi phù hợp.

Về hiện tượng nhiều nơi có chuyện nhân viên y tế phường, xã mang vaccine đến tận nhà tiêm cho trẻ để lấy tiền dịch vụ, PGS-TS Đỗ Sỹ Hiển, nguyên Chủ nhiệm Chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia, không đồng tình với việc này. Theo quy định tại Thông tư 23/2008 của Bộ Y tế, chương trình tiêm chủng phải được triển khai ở điểm tiêm cố định, trạm y tế xã - phường, trung tâm y tế quận, huyện… có đủ điều kiện cơ sở vật chất, năng lực đào tạo, các phương tiện khác… Thứ hai, tiêm chủng ngoài trạm y tế chỉ áp dụng trong những chiến dịch tiêm chủng lớn, hoặc ở vùng thực sự khó khăn thì phải có đầy đủ nhân lực để triển khai. Ngoài ra, mang vaccine đến nhà có thể gây ảnh hưởng đến chất lượng vaccine, nên phụ huynh nên đưa con đến tiêm chủng tại trung tâm.

Quản lý tiêm chủng chưa tốt

Gần đây, thanh tra Bộ Y tế kiểm tra tại một số tỉnh, thấy quản lý tiêm chủng chưa tốt. Đoàn công tác kiểm tra sự cố sau tiêm ở Quảng Trị đã phát hiện sai sót trong quản lý, bảo quản vaccine, triển khai - thực hành tiêm chủng có vấn đề, không đúng quy định Bộ Y tế ban hành.

Cụ thể như, bảo quản vaccine không đúng quy định, không để trong một tủ lạnh riêng biệt mà để lẫn các sinh phẩm khác. Vaccine khi lấy ra tiêm không ghi sổ sách hằng ngày, sau tiêm không lưu giữ vỏ. Khi đi tiêm, lẽ ra trẻ được tiêm tại phòng tiêm, được theo dõi tại chỗ 30 phút và có phương tiện hồi sức cấp cức kịp thời nhưng lại tiêm tại phòng bệnh.

Trong gần một năm qua, có 13 trẻ sơ sinh tử vong sau khi tiêm vaccine trong chương trình tiêm chủng mở rộng. Đây là con số hết sức báo động, ông Nguyễn Trần Hiển nhấn mạnh. Do đó, Bộ Y tế đề nghị thanh - kiểm tra toàn diện hoạt động tiêm chủng. Trước hết là toàn bộ các quy trình liên quan tới tiêm chủng an toàn; nhân sự; cơ sở vật chất... Tiếp theo là huy động toàn bộ hệ thống tham gia vào quá trình thanh tra.

Ông Trịnh Quân Huấn nhận xét, những sự cố về tiêm chủng thời gian có thể gây tâm lý hoang mang cho người dân. Tại các quốc gia khác cũng vậy, khi có những sự cố tương tự xảy ra, tỷ lệ tiêm chủng giảm. Chương trình tiêm chủng triển khai gần 30 năm, đã cứu sống hàng chục triệu trẻ em. Tỷ lệ tai biến, dù có, cũng đặt ra việc xem xét lại quá trình tiêm chủng, chất lượng vaccine, nhưng người dân nên tiếp tục cho trẻ em đi tiêm phòng. Trước hết là vì quyền lợi của trẻ em bởi tình hình dịch bệnh ở Việt Nam diễn biến rất phức tạp.

* Chương trình tiêm chủng mở rộng được triển khai ở nước ta từ năm 1985 với sáu loại vaccine: lao, bại liệt, bạch hầu, ho gà, uốn ván, sởi. Năm 1997 bổ sung vaccine viêm gan B, năm 2010 bổ sung vaccine HIB phòng viêm màng não Nhật Bản và viêm phổi. Đồng thời, tại những vùng có nguy cơ cao, chương trình bổ sung vaccine thương hàn, viêm não Nhật Bản.

Hiệu quả của chương trình tiêm chủng mở rộng: Việt Nam đã thanh toán được các bệnh đậu mùa, bại liệt, uốn ván; giảm đáng kể nhiều bệnh khác như sởi, viêm gan… Số các ca mắc sởi giảm từ hàng trăm nghìn ca mỗi năm ở thời điểm trước năm 1985 xuống chỉ còn vài chục ca hiện nay. Tỷ lệ trẻ mắc viêm gan B giảm từ 5% sxuống 2% vào 2010. Số trẻ được tiêm chủng dự phòng là 67 triệu trẻ, 42 nghìn trẻ thoát khỏi tử vong do các bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván, sởi.

 


Các đại biểu tại tọa đàm về tiêm chủng mở rộng (Ảnh: Ngân Anh).

NGÂN ANH tổng hợp