Tầm nhìn chiến lược

Thứ Bảy, 15/09/2018, 02:13:34
 Font Size:     |        Print

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) G.Giăng-cơ vừa đề xuất xây dựng một “liên minh mới”, “đối tác mới” giữa Liên hiệp châu Âu (EU) và châu Phi, nhằm giải quyết những thách thức chung của hai châu lục. Với những lợi ích ràng buộc, từ hợp tác kinh tế, an ninh và vấn đề người di cư, châu Âu đã nhận thấy vị trí quan trọng của châu Phi đối với sự phát triển và thịnh vượng của “lục địa già”.

Trong thông điệp liên minh hằng năm đọc trước Nghị viện châu Âu, Chủ tịch EC G.Giăng-cơ nhấn mạnh: "Chúng ta nên thúc đẩy các thỏa thuận thương mại giữa châu Phi và EU hướng tới thỏa thuận tự do thương mại giữa châu lục với châu lục". Ý tưởng của ông Giăng-cơ xuất phát từ những lợi ích kinh tế của mối quan hệ giữa châu Âu và châu Phi khi đối tác kinh tế mới giữa hai châu lục có thể cho phép tạo ra tới 10 triệu việc làm tại châu Phi trong 5 năm tới. 36% số hoạt động thương mại của châu Phi đã được thực hiện với EU, song chưa tương xứng tiềm năng của hai bên. Ðề xuất từ một nhà lãnh đạo EC về việc hai châu lục trở thành đối tác của nhau là bước đột phá trong tư duy về mối quan hệ của EU với châu Phi lâu nay vốn chưa thoát ra khỏi lối nghĩ đơn thuần chỉ là viện trợ phát triển. Châu Âu từ lâu là nhà viện trợ của châu Phi thông qua các dự án xóa đói nghèo. Tuy nhiên, trước sự phát triển năng động và tiềm năng của châu Phi hiện nay, châu Âu nhận thấy rằng, cần coi lục địa đen như một đối tác bình đẳng.

Chưa bao giờ mối quan hệ Âu - Phi lại có những gắn bó lợi ích khăng khít như hiện nay, khi châu Phi thật sự trở thành đối tác của châu Âu trong giải quyết cuộc khủng hoảng di cư. Các nước châu Âu, nhất là Pháp và I-ta-li-a, đang nỗ lực tìm kiếm một giải pháp chung để ngăn chặn dòng người di cư từ châu Phi qua Ðịa Trung Hải vào châu Âu. Nếu các nước ở lục địa đen không có những giải pháp ngăn chặn dòng người di cư từ đầu nguồn thì hậu quả các nước châu Âu phải hứng chịu. Việc các nước châu Âu viện trợ nhằm giúp các nước châu Phi thoát khỏi đói nghèo, đối phó dịch bệnh, ngăn chặn xung đột sẽ làm giảm số người châu Phi có ý định di cư tới châu Âu. Thêm vào đó, một châu Phi không còn xung đột cũng sẽ góp phần bảo đảm an ninh ở châu Âu khi các phần tử Hồi giáo cực đoan từ châu Phi luôn đe dọa lợi ích châu Âu. Lục địa già đang đứng trước mối đe dọa an ninh không nhỏ khi nhiều phần tử khủng bố "sói đơn độc" là những người gốc Phi.

"Bức tranh châu Phi" ngày càng tươi sáng. Các chuyên gia Ngân hàng Thế giới (WB) mới đây cho biết, năm 2017, các nước châu Phi có môi trường toàn cầu thuận lợi để thực thi cải cách. Số quốc gia tăng cường chính sách và chất lượng bộ máy hành chính đã tăng gần 30% so năm 2016. Phần lớn các nước châu Phi đều vượt qua khủng hoảng ở cả trong nước và ngoài nước để duy trì chất lượng chính sách và cơ cấu bộ máy nhà nước, qua đó củng cố thêm các tiến bộ kinh tế. Với số dân hơn 1,2 tỷ người và giàu tài nguyên thiên nhiên, châu Phi đang trở thành thị trường tiềm năng mà các cường quốc thế giới muốn tìm đến. Trong cuộc đua đến châu Phi này, châu Âu dường như chưa tận dụng được lợi thế về sự gần gũi về địa lý cũng như mối quan hệ sẵn có trong lịch sử. Kim ngạch xuất nhập khẩu giữa EU và châu Phi liên tục giảm. Hàng hóa châu Âu xuất đi châu Phi chiếm 8,7% tổng kim ngạch xuất khẩu của EU năm 2006, giảm còn 6,7% năm 2016. Trong khi đó, giá trị hàng hóa châu Phi xuất nhập khẩu vào châu Âu năm 2016 cũng giảm xuống 115 tỷ ơ-rô, so con số 185 tỷ ơ-rô năm 2012.

Trong những chuyến thăm châu Phi gần đây, cả Thủ tướng Anh và Thủ tướng Ðức đều khẳng định mong muốn tăng cường quan hệ thương mại với châu Phi. Thủ tướng Anh T.Mây cam kết sẽ giữ nguyên mức viện trợ cho các nước đang phát triển ở mức 0,7% GDP và tài trợ bốn tỷ bảng Anh cho các nền kinh tế châu Phi, tập trung vào đào tạo và huấn luyện nghề cho tầng lớp thanh niên. Thủ tướng Anh cũng đặt mục tiêu đến năm 2022, Anh sẽ trở thành nước có mức đầu tư tại châu Phi cao nhất trong Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7). Thủ tướng Ðức A.Méc-ken khẳng định, các kế hoạch đầu tư của Ðức vào châu Phi tập trung trong "Kế hoạch Marshall vì châu Phi". Ðây là lộ trình hỗ trợ phát triển, phục hưng nền kinh tế với các cam kết tăng cường viện trợ và đầu tư để giảm nghèo, tạo việc làm cho giới trẻ, qua đó góp phần ngăn chặn làn sóng di cư từ châu Phi tới châu Âu.

Các kế hoạch riêng rẽ về tăng cường quan hệ với các nước châu Phi đã được nhiều nước châu Âu thực thi, song ý tưởng về một liên minh mới, một đối tác mới giữa châu Âu với châu Phi mới được đưa ra lần đầu, vì thế có thể được coi như một tầm nhìn chiến lược. Ðể cụ thể hóa ý tưởng này, cả hai châu lục còn có quá nhiều việc phải làm nhằm có thể hợp tác tốt với nhau trong xử lý các thách thức chung.

BẢO ANH