Gian nan con đường ổn định ở Dim-ba-bu-ê
Chủ nhật, 04/08/2013 - 01:59 AM (GMT+7)
[+] Cỡ chữ: Mặc định

Ðảng Mặt trận Yêu nước thống nhất quốc gia châu Phi Dim-ba-bu-ê (ZANU-PF) của Tổng thống R.Mu-ga-bê đã giành thắng lợi với ít nhất hai phần ba số ghế QH sau cuộc tổng tuyển cử hôm 31-7. Nhưng, chính trường quốc gia miền nam châu Phi này vẫn bấp bênh và đầy bất ổn khi đảng đối lập cáo buộc cuộc tổng tuyển cử "bị đánh cắp" và tuyên bố tổ chức biểu tình phản đối kết quả bầu cử.

Cuộc tổng tuyển cử vừa qua ở Dim-ba-bu-ê là cuộc cạnh tranh quyết liệt giữa đảng ZANU- PF của Tổng thống R.Mu-ga-bê và đảng đối lập Phong trào Thay đổi Dân chủ (MDC) của Thủ tướng M.Tơ-xvan-gi-rai. Ðây cũng là lần thứ ba Thủ tướng Tơ-xvan-gi-rai tham gia cuộc đấu giành ghế Tổng thống với ông Mu-ga-bê, vị lãnh đạo 89 tuổi và có 33 năm cầm quyền ở Dim-ba-bu-ê. Ông Tơ-xvan-gi-rai từng hai lần thất bại trước ông Mu-ga-bê trong các cuộc bầu cử năm 2002 và 2008. Trong cuộc bầu cử năm 2008, ông Tơ-xvan-gi-rai đã đánh bại ông Mu-ga-bê trong vòng đầu, nhưng không hội đủ số phiếu để tránh cuộc bỏ phiếu vòng 2. Và, tại cuộc bỏ phiếu vòng 2 sau đó, ông Mu-ga-bê đã tuyên bố giành thắng lợi. Tranh cãi nảy lửa giữa hai phe đã châm ngòi cho các cuộc bạo động cướp đi sinh mạng của khoảng 200 người ủng hộ phe đối lập MDC. Trước sức ép của các nhà lãnh đạo châu Phi, hai đối thủ chính trị này đã thành lập một chính phủ chia sẻ quyền lực vào năm 2009. Bất ổn chính trị khi đó đã đẩy nền kinh tế Dim-ba-bu-ê rơi vào khủng hoảng.

Trong cuộc bầu cử lần này, ZANU-PF giành 142 ghế trong QH 210 ghế, đủ để giành quyền sửa đổi Hiến pháp. Cộng đồng Phát triển miền nam châu Phi (SADC), tổ chức gồm 15 quốc gia thành viên chịu trách nhiệm giám sát cuộc bầu cử QH Dim-ba-bu-ê kết luận rằng, cuộc bầu cử đã diễn ra một cách "tự do và hòa bình". Nhưng, MDC ngay lập tức tuyên bố không công nhận kết quả bầu cử và bác bỏ thành lập chính phủ. Phe đối lập cáo buộc họ đã bị "mất cắp" trong "cuộc bầu cử gian lận" và sẽ xuống đường để phản đối tuyên bố thắng lợi của Tổng thống Mu-ga-bê. Lo ngại "kịch bản xấu" của cuộc bầu cử trước lặp lại ở Dim-ba-bu-ê, Tổng Thư ký LHQ Ban Ki Mun kêu gọi các bên kiềm chế, SADC kêu gọi các bên tôn trọng và chấp nhận kết quả bầu cử nhằm tránh bất ổn.

Ðánh giá của cộng đồng quốc tế đối với việc tổ chức bầu cử ở Dim-ba-bu-ê rất quan trọng đối với nền kinh tế nước này, vốn rơi vào đình trệ trong nhiều thập kỷ với mức lạm phát phi mã. Việc tổ chức một cuộc bầu cử công bằng và dân chủ là cách duy nhất để Dim-ba-bu-ê ổn định và phát triển. Mỹ tuyên bố sẵn sàng xem xét nới lỏng cấm vận nước này nếu cuộc bầu cử diễn ra công bằng, hòa bình và minh bạch. Ðiều này đi kèm cơ hội Dim-ba-bu-ê được giảm nợ từ các tổ chức tài chính quốc tế. Theo đánh giá của Ngân hàng Phát triển châu Phi, quốc gia này không thể chịu thêm một thời kỳ bất ổn nào nữa sau thời gian dài nền kinh tế chậm phát triển và phải trải qua cuộc khủng hoảng nghiêm trọng năm 2008. Nền kinh tế mới hồi phục sau hơn một thập kỷ suy thoái kinh tế, quản lý yếu kém, thiếu lương thực, siêu lạm phát bởi những biện pháp trừng phạt của phương Tây đối với chính quyền của Tổng thống Mu-ga-bê. Liên hiệp châu Âu (EU) đã tạm ngừng phần lớn lệnh trừng phạt chống Dim-ba-bu-ê sau khi nước này tổ chức thành công cuộc trưng cầu ý dân về bản Hiến pháp mới hồi tháng 3 vừa qua. EU đã dần nới lỏng các biện pháp trừng phạt Dim-ba-bu-ê, vốn được áp dụng lần đầu năm 2002, như một phần trong chiến lược khích lệ cải cách chính trị tại quốc gia châu Phi này sau 33 năm dưới sự cầm quyền của ông Mu-ga-bê. Tuy nhiên, sự hoài nghi của phe đối lập về việc tổ chức bầu cử đã khiến một thành viên cấp cao của MDC hạ mức dự báo tăng trưởng kinh tế năm nay của Dim-ba-bu-ê từ 5% còn 3,4%.

Kể từ sau cuộc khủng hoảng năm 2008, quan hệ giữa Dim-ba-bu-ê với phương Tây đã bớt căng thẳng. Các lệnh trừng phạt của phương Tây từng duy trì nhiều năm đối với chính quyền của Tổng thống Mu-ga-bê đã dần được dỡ bỏ. Lập trường của phương Tây đối với chế độ của ông Mu-ga-bê thay đổi nhờ những cải cách gần đây ở nước này, trong đó có việc sửa đổi Hiến pháp theo hướng giảm bớt quyền lực của tổng thống. Tuy nhiên, những diễn biến liên quan kết quả bầu cử lần này đe dọa một lần nữa đẩy Dim-ba-bu-ê vào "vết xe đổ", khiến con đường tiến tới ổn định chính trị và cơ hội phục hồi nền kinh tế quốc gia miền nam châu Phi này còn rất mong manh.

ÐAN HÀ