Tuy-ni-di bị cuốn vào "cơn lốc khủng hoảng" khu vực
Chủ nhật, 04/08/2013 - 02:00 AM (GMT+7)
[+] Cỡ chữ: Mặc định
Cảnh sát dùng hơi cay giải tán người biểu tỉnh ở Thủ đô Tuy-nít.          Ảnh: AP

Tuy-ni-di, nơi khởi nguồn của "Mùa xuân A-rập" và được coi là quốc gia có tiến trình chuyển giao chính trị thành công nhất trong số các nước Trung Ðông, Bắc Phi từng trải qua các cuộc nổi dậy, thay đổi chế độ. Tuy nhiên, thời gian gần đây, nhất là kể từ sau cuộc khủng hoảng chính trị mới ở Ai Cập, tình hình Tuy-ni-di diễn biến ngày càng căng thẳng và có nguy cơ bị cuốn theo "cơn lốc khủng hoảng" ở khu vực.

Trong bối cảnh Ai Cập đang bị nhấn chìm trong bạo loạn, Li-bi rối ren bởi không thể kiểm soát các nhóm vũ trang, Xy-ri rơi vào cuộc nội chiến chưa có hồi kết, Tuy-ni-di được coi là quốc gia thành công nhất trong tiến trình chuyển tiếp dân chủ. Tuy nhiên, gần đây đã xuất hiện những bất ổn chính trị ở nước này khi mâu thuẫn trong chính liên minh cầm quyền cũng như sự phản đối của phe đối lập gia tăng, các phần tử thuộc chế độ của Tổng thống bị lật đổ A.Ben A-li vẫn có ảnh hưởng nhất định bởi họ vẫn duy trì quan hệ với liên đoàn lao động và các lực lượng an ninh trong nước.

Tình hình Tuy-ni-di căng thẳng kể từ khi xảy ra các cuộc biểu tình  được châm ngòi bởi vụ ám sát chính trị gia cấp tiến S.Bê-lết, dẫn tới việc Chính phủ của Thủ tướng H.Giê-ba-li phải từ chức hồi tháng 2 vừa qua. Tuy nhiên, sau vụ chính biến lật đổ chính phủ của Tổng thống Mo-xi ở Ai Cập đầu tháng 7 vừa qua, lực lượng đối lập ở Tuy-ni-di như được "tiếp sức" và tuyên bố muốn có một "phiên bản Ai Cập" ở nước này. Làn sóng biểu tình ở Tuy-ni-di tái bùng phát mạnh mẽ hơn sau vụ ám sát nghị sĩ bài Hồi giáo M.Bra-mi của phe đối lập ở thành phố miền trung Xi-đi Bu-dít, nơi khởi phát làn sóng biểu tình năm 2011 lật đổ chế độ của Tổng thống Ben A-li và cũng là quê hương của ông Bra-mi. Ông Bra-mi là Tổng Thư ký Ðảng Phong trào Nhân dân đối lập và là thành viên QH, đã bị các tay súng bắn chết bên ngoài ngôi nhà của ông tại A-ri-a-na,  gần Thủ đô Tuy-nít bởi 11 phát đạn. Hàng nghìn người đã đổ xuống đường biểu tình đòi chính phủ từ chức. Nhiều người cho rằng, đảng Hồi giáo ôn hòa Ennahda đứng sau hai vụ ám sát nói trên, đồng thời chỉ trích chính phủ do đảng Ennahda lãnh đạo thất bại trong việc kiềm chế các nhóm Hồi giáo cực đoan đang gia tăng ảnh hưởng ở đất nước Bắc Phi này. Ðụng độ đã xảy ra tại nhiều thành phố giữa những người ủng hộ và phản đối chính phủ, khiến quân đội phải can thiệp để bảo vệ các tòa nhà chính quyền. Phe đối lập đòi giải tán QH. Tổng Liên đoàn Lao động Tuy-ni-di (UGTT), tổ chức liên đoàn lớn nhất nước này, đã kêu gọi đình công trên toàn quốc, làm tê liệt các hoạt động thương mại, làm đình trệ các chuyến bay, gây thiệt hại kinh tế tới 422 triệu USD.

Trước sức ép của làn sóng biểu tình, lãnh đạo Ðảng Hồi giáo Ennahda cầm quyền A.La-ray-ét tuyên bố chấp thuận mọi đề xuất để tiến tới thỏa thuận về một chính phủ liên hiệp hay chính phủ cứu quốc. Tuyên bố này được đưa ra nhằm đáp ứng yêu cầu của phe đối lập và Ettakatol, một trong ba đảng trong liên minh cầm quyền, và sau khi Bộ trưởng Nội vụ L.Ben Giê-đu thuộc phái độc lập tuyên bố có ý định từ chức và kêu gọi tất cả các chính đảng sẵn sàng đối mặt với thách thức và chống khủng bố. Nhiều đại diện độc lập và đối lập tạm thời rút khỏi QH, đe dọa làm tê liệt hoạt động của QH nước này.

Trong lúc tình hình chính trị bất ổn và mâu thuẫn các phe phái gia tăng thì Tuy-ni-di vẫn phải đối phó sự nổi lên của nhóm Hồi giáo thánh chiến Gi-hát liên quan An Kê-đa lập căn cứ ở sâu trong các thung lũng rậm rạp và những hang ngách ở vùng núi giáp An-giê-ri, đe dọa làm chệch hướng tiến trình chuyển tiếp ở nước này. Cuối tháng 7 vừa qua, tám binh sĩ Tuy-ni-di đã thiệt mạng trong vụ giao tranh với khủng bố ở vùng núi Cha-am-bi giáp An-giê-ri. Vùng núi này hiện là "thiên đường" cho An Kê-đa ở Bắc Phi. Nhiều tay súng ở Ma-li đã chạy về khu vực này kể từ sau khi Pháp can thiệp quân sự vào quốc gia Tây Phi này. Ðây là mối đe dọa tiềm tàng đối với Tuy-ni-di và cũng là một trong những lý do khiến phe đối lập cáo buộc chính phủ làm chưa đủ mạnh để ngăn chặn khủng bố. Dưới chế độ cũ của Tổng thống Ben A-li, các phần tử Hồi giáo cực đoan bị kiểm soát khá chặt chẽ, song sau khi ông Ben A-li bị lật đổ năm 2011, nhiều tù nhân chính trị được ân xá, trong đó có nhiều phần tử cực đoan. Những đối tượng này đã tập trung lại và thiết lập các trại huấn luyện với sự giúp đỡ của các cựu thành viên An Kê-đa, đe dọa an ninh khu vực.

Nhằm tìm cách làm dịu căng thẳng chính trị, Thủ tướng Tuy-ni-di A.La-ray-ét kêu gọi tiến hành tổng tuyển cử ở nước này vào ngày 17-12 tới. Tuy nhiên, phe đối lập cho rằng, một chính quyền dân chủ thật sự phải đáp ứng những nhu cầu và vì quyền lợi của người dân. Sau hơn hai năm bùng phát làn sóng biểu tình, đất nước Tuy-ni-di, cái nôi của "Mùa xuân A-rập" vẫn rơi vào chia rẽ và đối mặt một cuộc khủng hoảng chính trị nghiêm trọng.

THANH VÂN