Cánh cửa hòa bình chưa khép

Thứ Sáu, 13/10/2017, 20:15:25
 Font Size:     |        Print

Trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Đ.Trăm ngày càng thể hiện thái độ chống thỏa thuận hạt nhân được ký giữa I-ran với các cường quốc nhóm P5+1 (gồm Mỹ, Nga, Anh, Pháp, Trung Quốc và Đức), nhiều nghị sĩ, chuyên gia Mỹ cũng như giới chức châu Âu đã kêu gọi người đứng đầu Nhà trắng không nên hủy thỏa thuận hạt nhân lịch sử này.

I-ran thì đã chuẩn bị mọi “kịch bản” để đối phó tình huống xấu nhất nếu Mỹ đơn phương rút khỏi thỏa thuận. Quan hệ Mỹ - I-ran bị đẩy lên nấc thang căng thẳng mới.

Mặc dù Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) nhiều lần xác nhận rằng, I-ran tuân thủ thỏa thuận hạt nhân hay còn gọi Kế hoạch Hành động toàn diện chung (JCPOA), song Tổng thống Đ.Trăm vẫn gọi đây là thỏa thuận tồi tệ và phiến diện nhất mà Mỹ từng ký. Ông chủ Nhà trắng cáo buộc I-ran không tuân thủ tinh thần của thỏa thuận. Vì thế, từng được coi là “dấu ấn nhiệm kỳ” về đối ngoại của chính quyền tiền nhiệm, song dưới thời Tổng thống Đ.Trăm, JCPOA đang có nguy cơ đổ vỡ.

Lo ngại những hậu quả của việc chính quyền Oa-sinh-tơn đặt dấu chấm hết cho thỏa thuận, nhiều nghị sĩ đảng Dân chủ, những người ban đầu phản đối thỏa thuận hạt nhân I-ran, đã đề nghị Tổng thống không rút khỏi JCPOA, đồng thời coi việc thực thi thỏa thuận là con đường tốt nhất. Nhiều chuyên gia cho rằng, mặc dù thỏa thuận không hoàn hảo, song vẫn có những điểm tích cực giúp kiềm chế I-ran.

Hiện các nước châu Âu đang nỗ lực bảo vệ thỏa thuận hạt nhân với I-ran thông qua các kênh ngoại giao. Cả Thủ tướng Anh T.Mây và Tổng thống Pháp E.Ma-crông đều đã tận dụng phiên họp cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 72 diễn ra hồi tháng 9 để thuyết phục nhà lãnh đạo Mỹ thay đổi quan điểm. Tuy nhiên, nỗ lực này không mang lại hiệu quả. Các nhà ngoại giao châu Âu đều tập trung vận động các nghị sĩ đảng Cộng hòa, vốn chiếm đa số trong Quốc hội Mỹ, thuyết phục Tổng thống Đ.Trăm thay đổi quan điểm.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Đức R.Broi nhấn mạnh, Béc-lin đang tìm kiếm biện pháp đối thoại nhằm giải thích quan điểm của mình cũng như lý giải nguyên nhân tại sao Đức coi thỏa thuận hạt nhân I-ran là một thành công. Các nước châu Âu không đồng nhất quan điểm với Tổng thống Mỹ Đ.Trăm về thỏa thuận hạt nhân I-ran. Nhà báo Đ.Pa-tri-ca-ra-cốt, tác giả cuốn sách "Hạt nhân I-ran: Sự ra đời của Nhà nước nguyên tử" khẳng định, thỏa thuận hạt nhân lịch sử thể hiện sự đoàn kết của châu Âu.

Thủ tướng Anh đã khẳng định lại cam kết của Luân Đôn đối với thỏa thuận hạt nhân I-ran, cho rằng thỏa thuận này hết sức quan trọng đối với an ninh khu vực. Vụ trưởng Bắc Mỹ thuộc Bộ Ngoại giao Nga, ông G.Bô-ri-sen-cô cảnh báo, việc Mỹ rút khỏi JCPOA sẽ làm tình hình Trung Đông thêm tồi tệ, ảnh hưởng xấu đến sự ổn định của thế giới. Ông nhấn mạnh lập trường của Nga khẳng định thỏa thuận hạt nhân I-ran hoàn toàn khả thi và hiệu quả, phù hợp lợi ích của các bên và cần được tôn trọng.

Phía I-ran đã lên mọi phương án sẵn sàng đáp trả các động thái từ Mỹ. Tê-hê-ran cảnh báo Mỹ không nên hủy hoại thỏa thuận hạt nhân lịch sử, nếu không muốn các nỗ lực không phổ biến vũ khí hạt nhân của quốc tế “tan thành mây khói”. Quan hệ Mỹ - I-ran gia tăng căng thẳng khi tới nay, ngoài việc miễn cưỡng dỡ bỏ các lệnh trừng phạt liên quan chương trình hạt nhân của I-ran, Mỹ vẫn duy trì các lệnh trừng phạt liên quan trực tiếp chương trình phát triển tên lửa đạn đạo của quốc gia Hồi giáo, nhất là trong bối cảnh Tê-hê-ran gần đây tiến hành một số vụ thử tên lửa đạn đạo.

Mới đây Nhà trắng còn cho biết, trong chiến lược mới của Mỹ về I-ran, Tổng thống Đ.Trăm sẽ khôi phục các biện pháp đáp trả hành động thử tên lửa của I-ran cũng như cáo buộc Tê-hê-ran hỗ trợ chủ nghĩa khủng bố và thực hiện tiến công mạng. Đáp lại, Bộ trưởng Ngoại giao I-ran G.Da-ríp tuyên bố, Tê-hê-ran sẽ trả đũa nếu Tổng thống Mỹ "phạm lỗi chiến lược" đưa lực lượng vũ trang cách mạng Hồi giáo I-ran (IRGC) vào danh sách khủng bố.

Người đứng đầu IRGC M.Gia-pha-ri cảnh báo, nếu thông qua luật mới về các lệnh trừng phạt I-ran, Mỹ sẽ đánh mất cơ hội tiến hành đối thoại với I-ran trong tương lai và phải di dời các căn cứ quân sự đang nằm trong tầm bắn 2.000 km của tên lửa nước này. I-ran luôn khẳng định, một nội dung quan trọng được nêu ra trong thỏa thuận hạt nhân, đó là sức mạnh quốc phòng của I-ran không phải là vấn đề có thể đưa ra đàm phán.

Một chiến lược toàn diện đối với I-ran sẽ được người đứng đầu Nhà trắng đưa ra trong tuần này. Nếu nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố Tê-hê-ran không thực thi các cam kết trong JCPOA và thỏa thuận không phù hợp các lợi ích của Mỹ, Quốc hội Mỹ sẽ có 60 ngày xem xét đưa ra quyết định liệu có áp đặt trở lại các biện pháp trừng phạt với Tê-hê-ran. Cánh cửa hòa bình chưa khép lại vì vẫn còn cơ hội giải quyết các mâu thuẫn giữa Mỹ và I-ran thông qua đàm phán. Các nỗ lực ngoại giao quốc tế tiếp tục được xúc tiến nhằm thuyết phục Mỹ duy trì thỏa thuận hạt nhân với I-ran, coi đây là bước đi cần thiết để duy trì hòa bình và ổn định ở khu vực.

BẢO ANH

Chia sẻ