Cách phạt đúng giúp trẻ nên người

Thứ Bảy, 18/05/2019, 03:07:24

Vừa qua, hình ảnh một em học sinh ở Trường THCS Tô Hiệu (huyện Thường Tín, Hà Nội) bị cô giáo phạt bằng hình thức quỳ đã gây những bức xúc, băn khoăn trong dư luận. Tuy nhiên, nếu như dư luận từng kịch liệt phản đối việc giáo viên có hành vi bạo lực với học sinh, bên cạnh những ý kiến phản đối thì lần này không ít người lại cho rằng, phải “nghiêm” thì mới giúp học sinh nhận ra khuyết điểm. Thậm chí, nhiều người còn cho rằng “quỳ không lo, con hư mới đáng sợ”...

Áp dụng những hình phạt với học sinh khi mắc lỗi là điều bất đắc dĩ đối với giáo viên. Nhưng “nhất quỷ, nhì ma, thứ ba học trò”, hầu như ở trường học nào cũng có một số học sinh “cá biệt”, hay vi phạm kỷ luật như: Quay cóp bài, nói tục, chửi bậy, vô lễ với thầy cô..., thậm chí có học sinh đánh nhau, trộm cắp, hành hung giáo viên... Trách phạt là cần thiết, để các em nhận ra khuyết điểm và sửa chữa. Văn hóa truyền thống Việt có quan niệm: “Yêu cho roi cho vọt”. “Giáo dục bằng đòn roi” từng được một số giáo viên áp dụng. Khi học sinh phạm lỗi, thầy cô bắt chìa tay ra để vụt thước kẻ, hoặc tát vào má hay bắt quỳ là khá phổ biến.

Song, Việt Nam đã tham gia Công ước Liên hợp quốc về quyền trẻ em từ năm 1990; nước ta cũng ban hành Luật Trẻ em sau đó. Trong một xã hội văn minh, trẻ em cần được bảo vệ, được đối xử bình đẳng, được hưởng sự giáo dục phi bạo lực. Phạt hay ủng hộ phạt bằng “roi vọt” cho thấy những thiếu sót trong nhận thức của một bộ phận giáo viên và công chúng về quyền của trẻ em, có những bất cập trong lựa chọn hình thức kỷ luật dành cho học sinh.

Dứt khoát nói không với roi vọt, nhưng chúng ta cũng cần lựa chọn những hình thức kỷ luật phù hợp hơn đối với học sinh. Hiện nay, việc áp dụng các hình thức kỷ luật trong nhà trường căn cứ Thông tư số 08/TT hướng dẫn về việc khen thưởng và kỷ luật học sinh của Bộ Giáo dục ban hành ngày 21-3-1988. Thông tư này quy định năm hình thức kỷ luật: Khiển trách trước lớp, Khiển trách trước hội đồng kỷ luật nhà trường, Cảnh cáo trước toàn trường, Đuổi học một tuần, Đuổi học một năm. Ngoài năm hình thức chính nêu trên, còn một số hình thức khác tùy thuộc vào tinh thần, ý thức, tâm lý giáo viên. Thông tư số 08 ra đời khi Việt Nam chưa tham gia vào Công ước Liên hợp quốc về quyền trẻ em, chưa có Luật Trẻ em. Giờ đây, nhận thức của xã hội đã thay đổi, việc áp dụng một số hình thức kỷ luật của một thông tư ra đời cách đây hơn 30 năm đã không còn phù hợp. Thí dụ, việc cảnh cáo trước trường khiến học sinh tự ti, xấu hổ, khó hòa nhập để vươn lên; việc đuổi học cũng vi phạm quyền được học tập của các em vốn được quy định trong Luật Trẻ em... Nhiều nước phát triển trên thế giới có hình thức trách phạt bằng lao động công ích. Một số trường học ở Việt Nam cũng đã áp dụng hình thức kỷ luật này. Học sinh phải tham gia quét lớp, vệ sinh sân trường, trồng cây xanh... Hình thức này giúp các em nhận ra tuy là hình thức kỷ luật, nhưng các em lại đang làm việc có ích.

Những tranh cãi quanh việc kỷ luật học sinh một lần nữa cho thấy lỗ hổng trong nhận thức, những bất cập trong quy định về kỷ luật. Sửa đổi quy định về hình thức kỷ luật để thầy giáo, cô giáo có thêm lựa chọn khi kỷ luật học sinh là cần thiết, nhất là những hình thức kỷ luật giàu tính nhân văn, giàu tính giáo dục.

Giang Nam