Xây dựng hành lang pháp lý mới cho nghệ thuật biểu diễn

Chủ Nhật, 03/11/2019, 01:57:51

Trong bối cảnh thế giới phẳng, khi mức độ hội nhập, giao lưu văn hóa diễn ra nhanh, cũng là lúc đời sống nghệ thuật, đặc biệt là nghệ thuật biểu diễn xuất hiện nhiều biến động, với sự gia tăng các loại hình, phương thức và kỹ thuật trình diễn mới.

Trước tình hình đó, một số quy định về biểu diễn nghệ thuật tại Nghị định số 79/2012/NĐ-CP ngày 5-10-2012 được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 15/2016/NĐ-CP ngày 15-3-2016 của Chính phủ đã tỏ ra không còn phù hợp thực tiễn sau 5 năm áp dụng, đòi hỏi cần được thay đổi, bổ sung kịp thời. Đó là lý do mới đây Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục tổ chức hội nghị lấy ý kiến góp ý cho dự thảo Nghị định về nghệ thuật biểu diễn, tại Hà Nội. Văn bản dự thảo mới nhất gồm sáu chương, 38 điều, trong đó đưa ra nhiều quy định mới kỳ vọng sẽ góp phần giải quyết nhiều vấn đề trong lĩnh vực biểu diễn nghệ thuật hiện nay.

Trước tiên phải đề cập sự thông thoáng hơn trong các quy định về thi người đẹp. Thay vì chỉ dành cho nữ giới như trước đây, khoản 1 Điều 26 dự thảo quy định: Đối tượng dự thi chỉ cần là công dân Việt Nam có đủ hành vi dân sự, đáp ứng các tiêu chí cuộc thi, không vi phạm pháp luật. Như vậy, đây là sự mở cửa đối với các cuộc thi dành cho nam giới hay các đối tượng đặc biệt khác. Xuất phát từ thực tế có một số trường hợp, người đẹp dù không giành thứ hạng tại các cuộc thi trong nước vẫn đoạt giải cao ở những cuộc thi quốc tế, dự thảo lần này đã đưa ra quy định cởi mở hơn cho các thí sinh đáp ứng các tiêu chí của khoản 1 Điều 26 và chỉ cần có thêm giấy mời của Ban tổ chức. Một điểm mới nữa là các quy định cấm trước đây đã được dự thảo Nghị định thể chế lại bằng những nội dung quy định trách nhiệm, nghĩa vụ đối với tổ chức, cá nhân hoạt động biểu diễn nghệ thuật, từ đó tăng thêm quyền chủ động, tự do sáng tạo, biểu diễn nghệ thuật của các tổ chức, cá nhân.

Thêm một quy định được khá nhiều lãnh đạo các sở ủng hộ là việc sẽ có thêm giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh biểu diễn nghệ thuật và giấy chứng nhận đủ điều kiện tổ chức thi người đẹp, người mẫu do Cục Nghệ thuật biểu diễn trực tiếp cấp cho các doanh nghiệp, hộ kinh doanh liên quan. Dù xuất hiện thêm một loại giấy tờ nữa về thủ tục hành chính nhưng theo đại diện Cục, cách làm này được kỳ vọng là giúp nâng cao năng lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tính chuyên nghiệp trong hoạt động nghệ thuật biểu diễn. Danh sách các doanh nghiệp đủ năng lực sẽ được Cục cập nhật trên trang thông tin điện tử để các địa phương dễ dàng nắm được. Khi cấp phép biểu diễn cho các chương trình trên địa bàn mình quản lý, cơ quan quản lý tại địa phương chỉ cần vào hệ thống kiểm tra đơn vị đó đủ điều kiện hay không và dành thời gian để xem xét, nghiên cứu nội dung chương trình… Đây cũng là cách để hạn chế một số thủ tục rườm rà cho các đơn vị khi xin cấp phép tổ chức biểu diễn. Đối với doanh nghiệp vi phạm, cơ quan chức năng cũng dễ dàng xử lý hơn với hình thức thu hồi, hủy giấy chứng nhận kinh doanh.

Bên cạnh đó, một số quy định mới trong dự thảo Nghị định cũng gợi lên băn khoăn, đặc biệt là quy định về việc phân cấp quản lý cấp phép biểu diễn nghệ thuật. Trước đây, tùy theo từng chương trình, đối tượng khác nhau, đơn vị tổ chức sẽ xin cấp phép ở Cục Nghệ thuật biểu diễn hoặc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Văn hóa và Thể thao các tỉnh, thành phố. Nhưng theo quy định tại dự thảo vừa được lấy ý kiến, chương trình biểu diễn tổ chức ở đâu sẽ xin cấp phép ở đó. Không ít ý kiến cho rằng, trong trường hợp một đơn vị biểu diễn cùng một nội dung ở nhiều địa phương khác nhau, thì quy định này sẽ gây phức tạp và mất thời gian khi đơn vị phải xin cấp phép ở nhiều nơi. Song theo lý giải của đại diện Cục Nghệ thuật biểu diễn, cách phân quyền như vậy sẽ giúp các địa phương quản lý tốt hơn các chương trình biểu diễn trên địa bàn. Thực tế cho thấy, có những chương trình được cấp phép và đã diễn ra ở địa phương này rồi, khi mang sang địa phương khác thì địa phương đó không thể can thiệp vào nội dung chương trình. Do đó, cách làm này giúp địa phương tránh được việc buộc phải tiếp nhận những chương trình chưa hẳn phù hợp văn hóa, chính sách địa phương; đồng thời giám sát và xử lý phát sinh trên địa bàn tốt hơn…

Ngoài ra, nhiều chuyên gia cũng trăn trở khi dự thảo Nghị định vẫn chưa đưa ra những quy định trong quản lý hoặc phối hợp quản lý các loại hình biểu diễn trên mạng hay qua màn hình, trong khi đây đang là những kênh thu hút số lượng lớn người xem. Cùng với đó là yêu cầu về đồng bộ hóa cơ sở dữ liệu giữa Cục và các Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, góp phần giảm tình trạng “loạn” danh hiệu trong nghệ thuật biểu diễn thời gian qua; cụ thể hóa các quy định về tổ chức biểu diễn nghệ thuật tại các vũ trường, nhà hàng ăn uống, giải khát… Đây là những nội dung cần tiếp tục được làm rõ để hoàn thiện dự thảo, tạo cơ sở pháp lý vừa thông thoáng, vừa chặt chẽ, đáp ứng yêu cầu quản lý và sự phát triển của thực tiễn nghệ thuật biểu diễn.

ĐẮC LINH