Khó khăn chồng chất

Thứ Năm, 02/04/2020, 02:14:15

Liên tiếp các dự báo mới nhất của giới phân tích gần đây đều có chung quan điểm khi cùng đang phác họa “bức tranh tối mầu” của kinh tế thế giới. Ngoài đại dịch Covid-19, bất ổn an ninh, khủng hoảng nợ công, chiến tranh thương mại... vẫn là những yếu tố đặt kinh tế toàn cầu trước những rủi ro, thách thức khó lường.

Những thông điệp, dự báo bi quan về kinh tế toàn cầu liên tiếp được giới phân tích và các định chế tài chính đưa ra những ngày gần đây. Hãng xếp hạng tín nhiệm Standard & Poors vừa tuyên bố hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu xuống chỉ còn 0,4% trong năm nay, mức thấp chưa từng có trong gần 40 năm qua. Tất cả các “đầu tàu” tăng trưởng của kinh tế thế giới, nhất là Mỹ và Liên hiệp châu Âu (EU) sẽ chứng kiến mức sụt giảm mạnh, riêng tăng trưởng GDP của Mỹ quý II năm nay dự báo có thể giảm tới 12%. Trước đó, Tổng Giám đốc IMF K.Georgieva khẳng định, kinh tế thế giới đã rơi vào suy thoái, đồng thời dự báo đợt suy thoái này sẽ tồi tệ hơn cả năm 2009. Theo người đứng đầu IMF, đến nay có 50 nước có thu nhập thấp và 30 nước có thu nhập trung bình đã đề nghị IMF hỗ trợ khẩn cấp. Hãng xếp hạng tín dụng Moody’s trong dự báo mới nhất cũng cho rằng các nước G20 sẽ có thể rơi vào tình trạng suy thoái kinh tế trong năm nay vì đại dịch. Moody’s ước tính GDP của G20 sẽ suy giảm 0,5%. Trung Quốc có thể chứng kiến tăng trưởng kinh tế ở mức 3,3%.


Các tác động tiêu cực từ đại dịch với kinh tế thế giới được dự báo sẽ kéo dài và đặc biệt nghiêm trọng với một số ngành như hàng không, du lịch. Dịch khiến ngành hàng không bị thiệt hại tới 61 tỷ USD chỉ riêng trong quý I do hoạt động bị giảm tới 70%. Hiệp hội Hàng không quốc tế (IATA) ngày 31-3 cảnh báo các hãng hàng không toàn cầu sẽ chỉ có thể bắt đầu phục hồi từ cuối quý IV, và bất kỳ sự phục hồi nào cũng khó duy trì nếu dịch bệnh bùng phát trở lại vào mùa đông tới.

Tuy nhiên, rủi ro và thách thức với kinh tế toàn cầu không chỉ có dịch Covid-19, dù đây đang là “kẻ thù số một” của mọi nền kinh tế. Bộ phận dự báo, phân tích và tư vấn rủi ro (EIU) của The Economist vừa đưa ra cảnh báo rằng sự tiếp diễn tình trạng bất ổn địa chính trị, nhất là căng thẳng giữa Mỹ và Iran bùng phát trở lại vào tháng 1, đã cản trở mọi khả năng phục hồi niềm tin và đầu tư trong giới kinh doanh. Một khi “lò lửa chiến tranh” ở Trung Đông nóng lên sẽ không phải tín hiệu tích cực với kinh tế thế giới.

Một thách thức khác là các cuộc chiến thương mại giữa Mỹ với Trung Quốc, Mỹ với EU dù đã tạm lắng xuống trong bối cảnh các bên đang dồn sức cho “mặt trận chống Covid-19”, nhưng vẫn có nguy cơ bùng phát trở lại trong năm nay. Mỹ dù đã hoàn tất thỏa thuận thương mại giai đoạn 1 với Trung Quốc, nhưng những bất đồng căn bản giữa hai bên chưa được giải quyết và đàm phán giai đoạn 2 được dự báo sẽ vô cùng khó khăn. Trong khi đó, khả năng bùng nổ cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và EU được EIU dự báo ở mức khá cao là 25%. Cơ quan này lập luận rằng, căng thẳng thương mại EU - Mỹ đã gay gắt trong hai năm qua và sẽ còn gia tăng hơn nữa trong năm nay, vì Mỹ đã quan tâm trở lại tới thặng dư thương mại của EU với Mỹ. Trong khi đó, phía EU hiện có lập trường quyết đoán hơn về quan hệ thương mại với Mỹ sau khi ban lãnh đạo Ủy ban châu Âu mới lên nắm quyền.


Ngoài các vấn đề nêu trên, một thách thức không thể xem nhẹ với kinh tế toàn cầu là “bom nợ” vẫn đang âm ỉ ở nhiều nền kinh tế. EIU nhận định rằng, gánh nặng nợ gây ra suy thoái kinh tế trên các thị trường mới nổi với khả năng xảy ra là 20%. Tình trạng lãi suất thấp trong một thập kỷ đã khiến nợ toàn cầu gia tăng, nhất là ở nhiều thị trường mới nổi, nơi mà nợ nước ngoài hiện cao hơn đáng kể so với năm 2009. Ở những nền kinh tế phát triển, nợ của các hộ gia đình đã giảm, nhưng đó là do nợ công gia tăng. Mức độ và rủi ro của nợ doanh nghiệp cũng tăng lên, đặc biệt ở Mỹ. Trong bối cảnh dịch Covid-19 trở thành “họa vô đơn chí” với kinh tế toàn cầu hiện nay, các định chế tài chính như Ngân hàng Thế giới (WB) và IMF đã lên tiếng kêu gọi G20 giảm nợ cho các nước nghèo nhất.

Nhận thức được mối nguy lớn với kinh tế toàn cầu, tại các nền kinh tế lớn, các chính phủ mới đây đã tung ra một loạt “cú đấm thép” tài chính nhằm ngăn chặn suy thoái kinh tế. Theo đó, Mỹ, các nước châu Âu, Nhật Bản, Trung Quốc... gần đây đã tiết lộ kế hoạch cứu trợ nền kinh tế toàn cầu khỏi chìm sâu vào suy thoái, với tổng giá trị lên tới 7.000 tỷ USD và vẫn còn chưa dừng lại. Dẫu vậy, “liều thuốc” 7.000 tỷ USD nêu trên có thể vẫn chưa đủ khi toàn thế giới phải ngừng khẩn cấp nhiều hoạt động kinh tế và các nền kinh tế cùng lúc đối mặt nhiều rủi ro. Người đứng đầu IMF bày tỏ hy vọng rằng, kinh tế thế giới sẽ phục hồi mạnh mẽ vào năm 2021, nếu chúng ta kiềm chế thành công dịch bệnh và giải quyết được các vấn đề về thanh khoản.

Việc kiềm chế dịch bệnh là điều kiện tiên quyết để ngăn suy thoái kinh tế toàn cầu hiện nay. Tuy nhiên, trong bối cảnh khó khăn bủa vây tứ phía nêu trên, nếu muốn bức tranh kinh tế thế giới sáng sủa hơn thì ngoài nỗ lực chống Covid-19 và triển khai có hiệu quả các gói kích thích kinh tế phát triển, các chính phủ còn phải quan tâm và đối phó hiệu quả với các thách thức khác như khủng hoảng nợ công, giảm căng thẳng chính trị và ngăn chặn “bóng ma chiến tranh thương mại” có thể trở lại bất kể lúc nào.

HÀ VIỆT