Chuyện “cận nghèo ảo” ở Thanh Hóa

Thứ Hai, 18/05/2020, 15:40:48

NDĐT- Đến thời điểm này, tỉnh Thanh Hóa sắp hoàn thành việc chi trả hơn 700 tỷ đồng cho người có công, đối tượng bảo trợ xã hội, người nghèo, cận nghèo. Nhiều người tình nguyện viết đơn, ủng hộ lại khoản Nhà nước hỗ trợ được dư luận trân trọng, tôn vinh. Thêm nữa, có nhiều người không ngờ được thụ hưởng chính sách bởi thuộc nhóm “hộ cận nghèo ảo”.

Chuyện “cận nghèo ảo” ở Thanh Hóa

Sau khi được cán bộ “động viên”, chị Bùi Thị Hòa, ở thôn 2, xã Quảng Hòa, huyện Quảng Xương có hai người con đã tốt nghiệp đại học, tình nguyện ủng hộ lại Nhà nước khoản tiền hỗ trợ cho ba người thuộc hộ cận nghèo.

“Hộ cận nghèo ảo”

Người dân cùng cán bộ trong hệ thống chính trị cơ sở biết rõ gia đình anh Trịnh Văn Sanh cũng như một số gia đình khác ở thôn Phúc Thành, xã Tiên Trang, huyện Quảng Xương không thực sự khó khăn, vẫn được công nhận hộ cận nghèo. Vợ anh Sanh là chị Hoàng Thị Mơ bị hội chứng thận hư, có con trai học Đại học Công nghệ thông tin nên chủ hộ viết đơn đề nghị xem xét, được công nhận hộ cận nghèo. Mục đích nhằm tiệm cận nguồn vốn vay ưu đãi, con trai được miễn, giảm học phí, chị Mơ có thêm cơ hội tham gia bảo hiểm y tế tự nguyện.

Thôn Phúc Thành 212 hộ, 930 nhân khẩu, trong đó có ba hộ, năm người nghèo; 27 hộ, 105 nhân khẩu cận nghèo. Không bắt buộc phải giảm số hộ cận nghèo, cán bộ cơ sở nghĩ rằng làm lợi cho dân nên đã “linh động” đưa sáu hộ có con đậu đại học, cần vay vốn ưu đãi phát triển kinh tế, tiệm cận chính sách hỗ trợ tham gia bảo hiểm y tế tự nguyện ra thôn bình xét, công nhận hộ cận nghèo.

Trưởng thôn Phúc Thành thừa nhận đã “linh động” đề xuất công nhận thêm sáu hộ không thuộc diện cận nghèo.

Trưởng thôn Lê Thanh Thảo trao đổi: “Cần vay vốn ưu đãi đầu tư sản xuất, kinh doanh, có con học đại học không có trong tiêu chí, thang điểm bình xét hộ nghèo, cận nghèo. Dù vậy, các hộ có đơn xin xem xét gia cảnh, sau khi xin ý kiến UBND, nhất là xã đang động viên nhân dân tham gia bảo hiểm y tế tự nguyện; hội nghị thôn thống nhất đề nghị và sáu hộ đã được công nhận cận nghèo. Bản thân sáu chủ hộ, 28 nhân khẩu cũng không ngờ được hưởng chính sách hỗ trợ người thuộc hộ cận nghèo, mức 250 nghìn đồng/người/tháng trong thời gian ba tháng nên hai hộ viết đơn, bốn hộ tình nguyện ủng hộ lại số tiền hưởng lợi bằng việc mua 50 chiếc ghế Xuân Hòa trang bị cho nhà văn hóa thôn Phúc Thành”.

Chị Đỗ Thị Trường ở thôn 5, xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân phân bua, con trai cả đã tốt nghiệp đại học nên “thoát nghèo” mà gia cảnh còn nhiều khó khăn.

Có con học đại học, cần vay vốn ưu đãi phát triển kinh tế hộ ngầm được xem là “tiêu chí linh động” trong quá trình bình xét, công nhận hộ nghèo, cận nghèo ở một số địa phương trong tỉnh Thanh Hóa. Việc làm đó giúp học sinh, sinh viên được miễn, giảm học phí, các khoản đóng góp, các hộ tiếp cận được nguồn vốn vay ưu đãi để phát triển sản xuất, kinh doanh, chính sách bảo hiểm y tế toàn dân.

Anh Phạm Đình Hải, ở thôn 6, xã Xuân Sinh, huyện Thọ Xuân thẳng thắn: “Ở đây nói đến hộ nghèo, cận nghèo là những hộ có con đậu đại học. Gia đình anh từng được công nhận hộ cận nghèo để con được hưởng chính sách miễn, giảm học phí, các khoản đóng góp trong quá trình học đại học. Cháu tốt nghiệp đại học, gia đình xin thoát nghèo, để hộ khác tiệm cận”.

Qua trao đổi, cán bộ trong tỉnh Thanh Hóa bộc bạch, hộ nghèo ràng buộc bởi chỉ tiêu thoát nghèo, cận nghèo không bắt buộc giảm số hộ và cần tăng tỷ lệ hộ dân tham gia bảo hiểm y tế tự nguyện nên có việc “linh động” xét, công nhận hộ cận nghèo ở nhiều địa phương, có “hộ cận nghèo ảo” trong danh sách các hộ cận nghèo thật. Với những trường hợp này, các chủ hộ, cá nhân luôn sẵn sàng ủng hộ lại định mức hưởng lợi theo Nghị quyết số 42/CP cho ngân sách nhà nước.

Hàng nghìn người tình nguyện ủng hộ lại tiền hỗ trợ

Theo đề xuất ngày 17-4 của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, toàn tỉnh Thanh Hóa có 112.307 người nghèo, 426.854 người thuộc hộ cận nghèo nhưng sau rà soát, báo cáo chốt danh sách vào ngày 7-5, toàn tỉnh Thanh Hóa có 475.703 người thuộc hai nhóm vừa nêu. Lãnh đạo Sở phân tích, lý do giảm hơn 63 nghìn người thuộc hai đối tượng hưởng lợi trên là nhiều người trùng hưởng nhiều chính sách nên điều chỉnh người thuộc diện hưởng lợi chỉ hưởng một chính sách cao nhất theo Nghị quyết 42. Thêm nữa, nhiều người xây dựng gia đình, chuyển khẩu, “sinh có hạn, tử bất kỳ”…, và nhiều người thuộc hộ cận nghèo thực tế đã “thoát cận nghèo” thời điểm rà soát, lập danh sách.

Cán bộ thôn và xã Nam Giang, huyện Thọ Xuân cho hay sẽ bổ sung, cấp phát khoản hỗ trợ cho cháu Cao Lương Trấn Phong, sinh ngày 13-10-2019, ở thôn Phúc Hạ thuộc hộ cận nghèo.

Qua khảo sát, tìm hiểu việc người dân phản ánh “nhiều người khá” trong thôn, xã vẫn thuộc diện được hỗ trợ bởi có nhiều người thuộc “hộ cận nghèo ảo” như đã phản ánh có việc linh động, ngầm ưu tiên khi xét, công nhận hộ cận nghèo nêu trên. Từ cán bộ thôn, xã đến cán bộ huyện, tỉnh có biết việc này và nên cụm từ “sẽ vận động, tiếp tục vận động” người dân thuộc diện hưởng lợi ủng hộ lại ngân sách nhà nước có trong câu nói thuận ngôn của cán bộ từ xã đến tỉnh.

Quá trình rà soát, niêm yết, công khai danh sách, tổ chức cấp phát tiền cho người hưởng lợi nảy sinh, gia tăng dư luận so sánh về người nghèo thật trong xã hội nhưng không thuộc diện thụ hưởng chính sách, người có mức sống khá hơn lại thuộc hộ nghèo, cận nghèo.

Những người thuộc “hộ cận nghèo ảo” có tâm lý sẵn sàng, tự nguyện ủng hộ lại số tiền thuộc diện hưởng lợi theo Nghị quyết 42 cho ngân sách nhà nước. Hướng dẫn số 03 ngày 30-4-2020 của Sở LĐ-TB&XH cũng nêu rõ: “Không thực hiện chi trả kinh phí hỗ trợ đối với các đối tượng tự nguyện không nhận hỗ trợ (thể hiện bằng giấy tờ chính minh có xác nhận của đối tượng)”.

Tại diễn đàn hội nghị thôn ở xã Xuân Sinh, huyện Thọ Xuân cán bộ bày tỏ mong muốn người dân không thực sự khó khăn ủng hộ lại ngân sách nhà nước và một số cán bộ xã, cán bộ huyện Thọ Xuân lý giải do nhiều người tình nguyện ủng hộ, có người viết tay, người viết vào tờ giấy học sinh nên mới nhờ soạn, in mẫu đơn cho những người tình nguyện ủng hộ điền vào.

Huyện Tĩnh Gia ban hành Công văn số 1113 có nội dung: “Đối với hộ có tên trong danh sách nhưng không đủ điều kiện hưởng thì đề nghị làm đơn không nhận chính sách hỗ trợ của nhà nước, có xác nhận của UBND xã, báo cáo số lượng từng nhóm đối tượng gửi về UBND huyện...”. Đến ngày 15-5-2020, trong nội dung công văn số 1457/UBND-VP gửi Chủ tịch các xã, thị trấn, được Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Thanh Hóa cùng gửi cho giới báo chí tác nghiệp trong tỉnh có nội dung “Hủy bỏ toàn bộ nội dung tại mục 2 Công văn số 1113/UBND-LĐTBXH ngày 16-4-2020”.

Ông Lê Đình Tính (người ngồi giữa) ở thôn Phúc Cường, xã Xuân Hồng, huyện Thọ Xuân hai lần được cán bộ cơ sở đến tận gia đình trao đổi, thăm dò chính kiến và ông quyết định ủng hộ tiền hỗ trợ các nhân khẩu trong cận nghèo cho ngân sách nhà nước.

Đến với hộ anh Lê Đình Trung ở thôn Phúc Cường, xã Xuân Hồng, huyện Thọ Xuân được hỏi về việc ký đơn tình nguyện ủng hộ nhưng anh không biết, sau anh thông tin trở lại là được vào hộ cận nghèo để vay vốn làm ăn. Cán bộ hai lần tới nhà ông Lê Đình Tính ở cùng thôn trao đổi, thăm dò chính kiến và ông được trao quyền quyết định không nhận, ủng hộ lại khoản hỗ trợ hộ cận nghèo nhằm chia sẻ khó khăn với Nhà nước.

Chị Bùi Thị Hòa, ở thôn 2, xã Quảng Hòa, huyện Quảng Xương có hai người con đã tốt nghiệp đại học, chồng bị bệnh hiểm nghèo đã mất, lại được cán bộ thôn “động viên” nên chị tình nguyện ủng hộ lại cho Nhà nước khoản hỗ trợ theo ba nhân khẩu của hộ cận nghèo.

Trước hiện trạng một vài nơi ở Thanh Hóa vận động người thuộc diện hưởng lợi không nhận kinh phí hỗ trợ, không đúng theo tinh thần chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và UBND tỉnh, ngày 13-5 Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa có Công điện số 14/CĐ-UBND yêu cầu Giám đốc các sở, Thủ trưởng các ban, ngành cấp tỉnh và Chủ tịch UBND các huyện, thị xã, thành phố chỉ đạo cán bộ cơ sở tuyệt đối không được vận động người dân từ chối nhận hỗ trợ, xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm (nếu có) và trong nội dung công văn số 1687-CV/TU ngày 15-5-2020 của Tỉnh ủy Thanh Hóa gửi Ban Cán sự đảng UBND tỉnh, các ban, sở, ngành, MTTQ, các đoàn thể cấp tỉnh, các huyện, thị, thành ủy, đảng ủy trực thuộc “chỉ đạo cán bộ cơ sở tuyệt đối không được vận động người dân từ chối nhận hỗ trợ và có hướng dẫn cụ thể đối với những trường hợp người dân tự nguyện không nhận hỗ trợ”.

Quá trình niêm yết, cấp phát gần 721 tỷ đồng hỗ trợ 718.835 người có công, đối tượng bảo trợ xã hội, người nghèo, cận nghèo ở các huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh Thanh Hóa, nhiều người đã tự nguyện, viết đơn ủng hộ lại nhà nước khoản hỗ trợ và một phần khoản hỗ trợ theo Nghị quyết 42/CP.

Theo tổng hợp chưa đầy đủ, chỉ hai huyện Thọ Xuân, Quảng Xương đã có hơn 3.700 người có đơn xin tình nguyện ủng hộ tiền hỗ trợ cho ngân sách nhà nước, trong đó chủ yếu là những người thuộc hộ cận nghèo. Thực tế có nhiều người còn nghèo về vật chất nhưng có tinh thần tự trọng đã tự nguyện ủng hộ, có hộ còn khó khăn đã tình nguyện ủng hộ do có sự vận động, động viên và không ít người thuộc “hộ cận nghèo ảo”.

Cán bộ ngành lao động - thương binh và xã hội trong tỉnh Thanh Hóa thừa nhận có việc “linh động” trong quá trình xét, công nhận hộ nghèo như đã phản ánh nêu trên. Qua tiếp xúc, trao đổi với người thuộc “hộ cận nghèo ảo”, thực tâm họ không mong nhận, tình nguyện ủng hộ khoản hỗ trợ không ngờ được thụ hưởng.

THANH DUY